---
title: "Chemische reacties: beginstoffen en reactieproducten"
book: "Scheikunde van basisschool tot bovenbouw"
subject: chemistry
language: nl
chapter: 12
exercises: 12
source: https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten
license: CC-BY-NC-SA-4.0
credit: "One Chemistry Book, One Course (one-course.com)"
---

# Hoofdstuk 12 — Chemische reacties: beginstoffen en reactieproducten

Houtskool gloeit in een barbecue. Een uur later is er van de zwarte brokken bijna niets meer over — een beetje grijze as, en de warmte waarmee het eten gaar werd. Waar is de zwarte koolstof gebleven? Hij is niet verdwenen: hij heeft de zuurstof van de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) ontmoet en is een nieuw, onzichtbaar gas geworden. Nu we [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) en [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) kennen, kunnen we precies zeggen wat er bij zo’n verandering gebeurt.

**Wat je al weet.**

Bij een [chemische verandering](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/6-veranderingen-die-je-niet-kunt-terugdraaien#def-g5-irreversible-changes-chemical-change) ontstaan nieuwe stoffen en is er geen eenvoudige weg terug ([Hoofdstuk 6](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/6-veranderingen-die-je-niet-kunt-terugdraaien#ch-g5-irreversible-changes)). Kalkwater wordt troebel met koolstofdioxide, watervrij kopersulfaat wordt blauw met water ([Hoofdstuk 10](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/10-stoffen-herkennen#ch-g7-identifying-substances)). Alle materie bestaat uit [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom), die zich tot [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) groeperen; een formule zoals $\ce{CO2}$ somt de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van een [molecuul](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) op ([Hoofdstuk 11](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#ch-g7-atoms-and-molecules)).

![Gloeiende houtskool: koolstof die reageert met de zuurstof van de lucht.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g7-chemical-reactions/img-8e82256031ce.jpg)

*Gloeiende houtskool: koolstof die reageert met de zuurstof van de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air).*

## 12.1 Fysische en chemische veranderingen

**Definitie 12.1 (Fysische verandering).**

Een *fysische verandering* verandert de toestand of de ordening van materie zonder de [chemische stoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/8-zuivere-stoffen-en-mengsels#def-g6-pure-substances-and-mixtures-species) te veranderen: smelten, bevriezen, koken, [oplossen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/2-mengen-en-oplossen#def-g2-mixing-and-dissolving-dissolve), [mengen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/2-mengen-en-oplossen#def-g2-mixing-and-dissolving-mix). Voor en na zijn dezelfde stoffen aanwezig; alleen hun vorm of hun ordening is veranderd.

**Voorbeeld 12.2 (Water, op drie manieren).**

IJs dat smelt tot water, water dat kookt tot waterdamp, en zout dat in water [oplost](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/2-mengen-en-oplossen#def-g2-mixing-and-dissolving-dissolve), zijn [fysische veranderingen](#def-g7-chemical-reactions-physical-transformation): voor en na zijn er watermoleculen (en zout). Als je inzoomt, zijn de [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) dezelfde; alleen hoe ze geordend zijn en hoe ze bewegen, is veranderd.

**Propositie 12.3 (Chemische omzetting).**

Bij een [chemische verandering](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/6-veranderingen-die-je-niet-kunt-terugdraaien#def-g5-irreversible-changes-chemical-change), ook wel chemische omzetting genoemd, verdwijnen sommige [chemische stoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/8-zuivere-stoffen-en-mengsels#def-g6-pure-substances-and-mixtures-species) en ontstaan er nieuwe. Je onderscheidt haar van een [fysische verandering](#def-g7-chemical-reactions-physical-transformation) aan haar producten: nieuwe stoffen, die je met [aantoningsreacties](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/10-stoffen-herkennen#def-g7-identifying-substances-characteristic-test) kunt aantonen.

![Twee soorten veranderingen.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g7-chemical-reactions/fig-156f7d663333.svg)

*Twee soorten veranderingen.*

## 12.2 Beginstoffen en reactieproducten

**Definitie 12.4 (Chemische reactie).**

Een *chemische reactie* is het model dat scheikundigen gebruiken voor een chemische omzetting: het noemt de stoffen die verbruikt worden en de stoffen die gevormd worden.

**Definitie 12.5 (Beginstoffen en reactieproducten).**

De stoffen die bij een [chemische reactie](#def-g7-chemical-reactions-reaction) verbruikt worden, zijn de *beginstoffen*; de stoffen die gevormd worden, zijn de *reactieproducten*.

**Voorbeeld 12.6 (Koolstof die in zuurstof verbrandt).**

Als houtskool verbrandt, zijn de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) koolstof (de houtskool) en zuurstof (uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air)). Het [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant) is koolstofdioxide: als je het gas dat in de pot achterblijft met kalkwater schudt, wordt dat troebel.

**In het laboratorium — Houtskool in een pot zuurstof.**

De docent verhit een klein stukje houtskool op een verbrandingslepel tot het gloeit, en laat het dan in een pot met zuurstof zakken. De houtskool gloeit veel feller dan in [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) en krimpt tot ze helemaal weg is. De pot wordt afgedekt, er wordt een beetje kalkwater in gegoten en geschud: het wordt troebel. Koolstof en zuurstof zijn verbruikt; er is koolstofdioxide gevormd.

![Gloeiende houtskool die op een lepel in een pot zuurstof zakt, brandt fel: koolstof en zuurstof reageren tot koolstofdioxide.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g7-chemical-reactions/fig-eae56d1a1115.svg)

*Gloeiende houtskool die op een lepel in een pot zuurstof zakt, brandt fel: koolstof en zuurstof reageren tot koolstofdioxide.*

**Voorbeeld 12.7 (Staalwol).**

Een plukje fijne staalwol, dat vooral uit ijzer bestaat, kan in [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) [verbranden](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning) onder een regen van vonken. De [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) zijn ijzer en zuurstof; het [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant) is een donkere, kruimelige vaste stof, een ijzeroxide.

![Brandende staalwol in het laboratorium: ijzer en zuurstof reageren.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g7-chemical-reactions/img-4611a640b665.jpg)

*Brandende staalwol in het laboratorium: ijzer en zuurstof reageren.*

## 12.3 Het reactieschema

**Definitie 12.8 (Reactieschema).**

Een *reactieschema* schrijft een [chemische reactie](#def-g7-chemical-reactions-reaction) in woorden: links de namen van de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant), verbonden door $+$, dan een pijl, en rechts de namen van de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant). De pijl lees je als “reageren tot”.

**Voorbeeld 12.9 (Drie reactieschema’s).**

| koolstof $+$ zuurstof $\longrightarrow$ koolstofdioxide |
| --- |
| methaan $+$ zuurstof $\longrightarrow$ koolstofdioxide $+$ water |
| ijzer $+$ zuurstof $\longrightarrow$ ijzeroxide |

**Methode 12.10 (Een reactieschema opschrijven).**

1. Zoek de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) : de stoffen die verdwijnen.
2. Zoek de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant) : de nieuwe stoffen, aangetoond met tests.
3. Schrijf de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) links en de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant) rechts, met een pijl ertussen; nooit een isgelijkteken.

Een stof die aanwezig is maar niet meedoet — de stikstof van de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) rond een vlam — schrijf je niet op.

## 12.4 Een reactie is een herschikking van atomen

**Propositie 12.11 (Atomen worden herschikt).**

Bij een [chemische reactie](#def-g7-chemical-reactions-reaction) vallen de [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) van de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) uit elkaar en verbinden hun [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) zich op een andere manier tot de [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) van de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant). De [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) zelf worden niet gemaakt en niet vernietigd: dezelfde [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom), in dezelfde aantallen, zijn er voor en na.

**Voorbeeld 12.12 (Methaan dat verbrandt, molecuul voor molecuul).**

Als het methaan van een gasfornuis verbrandt, ontmoet één methaanmolecuul $\ce{CH4}$ twee zuurstofmoleculen $\ce{O2}$. Hun [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) herschikken zich tot één koolstofdioxidemolecuul $\ce{CO2}$ en twee watermoleculen $\ce{H2O}$. Voor: 1 koolstof-, 4 waterstof- en 4 zuurstofatomen. Na: 1 koolstof-, 4 waterstof- en $2 + 2 = 4$ zuurstofatomen. Er gaat niets verloren, er komt niets uit het niets.

![Methaan dat verbrandt, getekend met molecuulmodellen: de atomen van de beginstoffen herschikken zich tot de reactieproducten. Voor en na tel je dezelfde atomen.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g7-chemical-reactions/fig-b7182b626071.svg)

*Methaan dat verbrandt, getekend met molecuulmodellen: de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) herschikken zich tot de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant). Voor en na tel je dezelfde [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom).*

**Opmerking 12.13 (De moleculen tellen).**

Het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) zegt niet hoeveel [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) er reageren: daarvoor schrijf je de vergelijking op met formules en getallen ervoor. Zulke vergelijkingen opschrijven, en de juiste getallen vinden, is het onderwerp van een later hoofdstuk.

## 12.5 Oefeningen

**Oefening 12.1 ★.**

Fysische of [chemische verandering](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/6-veranderingen-die-je-niet-kunt-terugdraaien#def-g5-irreversible-changes-chemical-change)? IJs dat smelt, een lucifer die brandt, suiker die [oplost](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/2-mengen-en-oplossen#def-g2-mixing-and-dissolving-dissolve), brood dat geroosterd wordt, een spijker die roest.

**Oplossing van Oefening 12.1.**

Fysisch: ijs dat smelt, suiker die [oplost](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/2-mengen-en-oplossen#def-g2-mixing-and-dissolving-dissolve). Chemisch: een lucifer die brandt, brood dat geroosterd wordt, een spijker die roest.

**Oefening 12.2 ★.**

Wat zijn de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) en de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant) van een [chemische reactie](#def-g7-chemical-reactions-reaction)?

**Oplossing van Oefening 12.2.**

De [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) zijn de stoffen die verbruikt worden; de [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant) zijn de nieuwe stoffen die gevormd worden.

**Oefening 12.3 ★.**

Schrijf het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) op van de [verbranding](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning) van koolstof in zuurstof.

**Oplossing van Oefening 12.3.**

koolstof $+$ zuurstof $\longrightarrow$ koolstofdioxide.

**Oefening 12.4 ★.**

Noem in het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) “ijzer $+$ zuurstof $\longrightarrow$ ijzeroxide” de [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) en het [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant).

**Oplossing van Oefening 12.4.**

[Beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant): ijzer en zuurstof. [Reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant): ijzeroxide.

**Oefening 12.5 ★★.**

Als methaan verbrandt, beslaat een koud glas boven de vlam, en het opgevangen gas maakt kalkwater troebel. Welke [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant) tonen deze twee tests aan?

**Oplossing van Oefening 12.5.**

Het beslag toont water aan; het troebele kalkwater toont koolstofdioxide aan.

**Oefening 12.6 ★★.**

Zink reageert met zoutzuur: het zink verdwijnt, er ontsnappen belletjes waterstof, en er blijft zinkchloride in de oplossing achter. Schrijf het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) op.

**Oplossing van Oefening 12.6.**

zink $+$ zoutzuur $\longrightarrow$ zinkchloride $+$ waterstof.

**Oefening 12.7 ★★.**

Kijk naar de figuur met de modellen van methaan dat verbrandt. Tel de waterstofatomen voor en na de reactie.

**Oplossing van Oefening 12.7.**

Voor: 4 (in het methaanmolecuul). Na: $2 + 2 = 4$ (twee in elk watermolecuul).

**Oefening 12.8 ★★.**

Waarom is zout [oplossen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/2-mengen-en-oplossen#def-g2-mixing-and-dissolving-dissolve) in water geen [chemische reactie](#def-g7-chemical-reactions-reaction), hoewel het zout uit het zicht verdwijnt?

**Oplossing van Oefening 12.8.**

Er ontstaat geen nieuwe stof: het zout is er nog, verspreid door het water, en je krijgt het terug door het water in te dampen. Het is een [fysische verandering](#def-g7-chemical-reactions-physical-transformation).

**Oefening 12.9 ★★.**

Een houtblok brandt op tot een hoopje as. Leg met het woord “[reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant)” uit waarom de as zoveel lichter is dan het blok.

**Oplossing van Oefening 12.9.**

Het meeste hout heeft met zuurstof gereageerd tot [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant) die gassen zijn, koolstofdioxide en waterdamp, en die verdwijnen in de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air). Alleen de as blijft achter.

**Oefening 12.10 ★★.**

Waterstof verbrandt in zuurstof en geeft alleen water. Schrijf het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) op, en zeg met welke test je het [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant) kunt aantonen.

**Oplossing van Oefening 12.10.**

waterstof $+$ zuurstof $\longrightarrow$ water. Het [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant) kleurt watervrij kopersulfaat blauw.

**Oefening 12.11 ★★★.**

Twee waterstofmoleculen $\ce{H2}$ reageren met één zuurstofmolecuul $\ce{O2}$ tot twee watermoleculen $\ce{H2O}$. Tel de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van elke soort voor en na, en laat zien dat er geen enkel [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) gemaakt of vernietigd is.

**Oplossing van Oefening 12.11.**

Voor: $2 \times 2 = 4$ waterstofatomen en 2 zuurstofatomen. Na: twee watermoleculen bevatten $2 \times 2 = 4$ waterstofatomen en $2 \times 1 =
2$ zuurstofatomen. Dezelfde [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom), in dezelfde aantallen.

**Oefening 12.12 ★★★.**

Een leerling tekent de [verbranding](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning) van koolstof zo: één koolstofatoom $+$ één zuurstofmolecuul $\longrightarrow$ één koolstofdioxidemolecuul en één zuurstofatoom dat overblijft. Wat is er mis met deze tekening? Beschrijf de juiste tekening in woorden.

**Oplossing van Oefening 12.12.**

Een zuurstofatoom kan niet uit het niets komen: de tekening heeft voor 2 zuurstofatomen en na 3. Juist is: één koolstofatoom $+$ één zuurstofmolecuul $\longrightarrow$ één koolstofdioxidemolecuul, en er blijft niets over.

## 12.6 Probleem: In de vlam van een gasfornuis

**Probleem 12.1.**

Weekendprobleem — wat er in de vlam van een gasfornuis verbrandt, wat het oplevert, en hoeveel moleculen meedoen

Het gas van een keukenfornuis is grotendeels methaan, $\ce{CH4}$. In zijn blauwe vlam reageert methaan met de zuurstof van de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air). In een laboratorium houdt de docent een koud, droog bekerglas een paar seconden ondersteboven boven zo’n vlam, keert het dan om, giet er een beetje kalkwater in en schudt.

**Deel I — [Beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) en [reactieproducten](#def-g7-chemical-reactions-reactant).**

1. Noem de twee [beginstoffen](#def-g7-chemical-reactions-reactant) van deze reactie.
2. Binnen in het koude bekerglas verschijnen druppeltjes; een druppel daarvan kleurt watervrij kopersulfaat blauw. Welk [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant) toont dat aan?
3. Het kalkwater wordt troebel. Welk ander [reactieproduct](#def-g7-chemical-reactions-reactant) toont dat aan?
4. De [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) bevat ook stikstof, dat onveranderd door de vlam gaat. Is stikstof een [beginstof](#def-g7-chemical-reactions-reactant) ? Hoort het in het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) ?

**Deel II — Het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation).**

5. Schrijf het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation) van de reactie op.
6. Is de [verbranding](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning) van methaan een fysische of een [chemische verandering](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/6-veranderingen-die-je-niet-kunt-terugdraaien#def-g5-irreversible-changes-chemical-change) ? Geef twee redenen.
7. Schrijf de formules op van de vier stoffen van de reactie.

**Deel III — [Moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) tellen.** Elk methaanmolecuul dat verbrandt, reageert met twee zuurstofmoleculen en levert één koolstofdioxidemolecuul en twee watermoleculen.

8. Tel de koolstof-, waterstof- en zuurstofatomen in één methaanmolecuul en twee zuurstofmoleculen samen.
9. Tel ze in één koolstofdioxidemolecuul en twee watermoleculen samen. Wat valt je op?
10. De vlam verbrandt 10 methaanmoleculen. Hoeveel zuurstofmoleculen gebruikt ze?
11. Hoeveel koolstofdioxidemoleculen maakt ze?
12. Hoeveel watermoleculen maakt ze?

**Oplossing van Probleem 12.1.**

**1.** Methaan en zuurstof.

**2.** Water.

**3.** Koolstofdioxide.

**4.** Nee: het wordt niet verbruikt, en het staat niet in het [reactieschema](#def-g7-chemical-reactions-word-equation).

**5.** methaan $+$ zuurstof $\longrightarrow$ koolstofdioxide $+$ water.

**6.** Chemisch: twee stoffen verdwijnen (methaan, zuurstof), en er ontstaan twee nieuwe stoffen, die met tests aangetoond worden; en er komen warmte en licht vrij.

**7.** $\ce{CH4}$, $\ce{O2}$, $\ce{CO2}$, $\ce{H2O}$.

**8.** 1 koolstof, 4 waterstof, $2 \times 2 = 4$ zuurstof.

**9.** 1 koolstof; $2 \times 2 = 4$ waterstof; $2 + 2 \times 1 = 4$ zuurstof. Dezelfde [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) in dezelfde aantallen: ze zijn alleen herschikt.

**10.** $10 \times 2 = 20$ zuurstofmoleculen.

**11.** 10 koolstofdioxidemoleculen.

**12.** $10 \times 2 = 20$ watermoleculen.