---
title: "Behoud van massa en kloppende reactievergelijkingen"
book: "Scheikunde van basisschool tot bovenbouw"
subject: chemistry
language: nl
chapter: 13
exercises: 12
source: https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/13-behoud-van-massa-en-kloppende-reactievergelijkingen
license: CC-BY-NC-SA-4.0
credit: "One Chemistry Book, One Course (one-course.com)"
---

# Hoofdstuk 13 — Behoud van massa en kloppende reactievergelijkingen

Een houtblok van twee kilo verbrandt in een open haard. ’s Ochtends ligt er nog een paar tientallen gram grijze as. Is er in één nacht bijna twee kilo materie verdwenen? Eeuwenlang kon niemand dat zeggen. Het antwoord kwam van een scheikundige die besloot alles te wegen — ook de gassen waar niemand ooit aan had gedacht ze te wegen.

**Wat je al weet.**

Bij een [chemische reactie](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reaction) worden de [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) verbruikt en de [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) gevormd; de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van de [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) worden herschikt tot de [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant), zonder dat er [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) ontstaan of verdwijnen ([Hoofdstuk 12](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#ch-g7-chemical-reactions)). Een [chemische formule](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-formula) zoals $\ce{H2O}$ somt de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van een [molecuul](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) op; een getal ervoor, zoals in $\ce{3H2O}$, telt [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) ([Hoofdstuk 11](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#ch-g7-atoms-and-molecules)).

![Een open haard de ochtend erna: een beetje as is alles wat er van de blokken over is.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g8-balanced-equations/img-c684d59efb61.jpg)

*Een open haard de ochtend erna: een beetje as is alles wat er van de blokken over is.*

## 13.1 Massa blijft behouden

**In het laboratorium — Een reactie wegen in een gesloten kolf.**

De docent doet wat azijn in een kolf en baksoda in een ballon die over de hals is getrokken, en zet het geheel op een balans: $212.4\,\mathrm{g}$. De ballon wordt opgetild zodat de soda in de azijn valt: het [mengsel](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/8-zuivere-stoffen-en-mengsels#def-g6-pure-substances-and-mixtures-mixture) bruist en de ballon zwelt op door het gas dat ontstaat. De balans wijst nog steeds $212.4\,\mathrm{g}$ aan. Dezelfde reactie in een open kolf, zonder ballon, “verliest” massa: het gas ontsnapt in het lokaal.

![Dezelfde reactie, gewogen. In de gesloten kolf verandert de massa niet; in de open kolf ontsnapt het gas en wijst de balans minder aan.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g8-balanced-equations/fig-4dee3755a31e.svg)

*Dezelfde reactie, gewogen. In de gesloten kolf verandert de massa niet; in de open kolf ontsnapt het gas en wijst de balans minder aan.*

**Definitie 13.1 (Behoud van massa).**

*Behoud van massa* is de wet die zegt dat bij een [chemische reactie](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reaction) de totale massa van de gevormde [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) gelijk is aan de totale massa van de verbruikte [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant). Er gaat niets verloren en er wordt niets gemaakt; materie verandert alleen van vorm.

**Voorbeeld 13.2 (Het houtblok, goed gewogen).**

Als je het brandende houtblok en de zuurstof die het uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) haalde vooraf kon wegen, en de as, het koolstofdioxide en de waterdamp achteraf, zouden de twee totalen gelijk zijn. De as is licht omdat de meeste [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) gassen zijn die door de schoorsteen verdwijnen.

**Geschiedenis — Lavoisier weegt alles, jaren 1770–1789.**

Antoine-Laurent Lavoisier maakte er een regel van om elke stof voor en na elke reactie te wegen, in afgesloten vaten zodat er geen gas kon ontsnappen of binnenkomen. Hij liet zien dat metalen zwaarder worden als ze roesten of [verbranden](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning), doordat ze iets uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) opnemen — zuurstof, waaraan hij de naam gaf — en hij stelde in 1789 dat er bij een reactie niets ontstaat en niets verloren gaat. Zijn vrouw, Marie-Anne Paulze Lavoisier, werkte naast hem, legde de experimenten vast en tekende de apparatuur voor zijn boek.

![Antoine-Laurent Lavoisier en Marie-Anne Paulze Lavoisier, door Jacques-Louis David, 1788.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g8-balanced-equations/img-0d4c6bae612d.jpg)

*Antoine-Laurent Lavoisier en Marie-Anne Paulze Lavoisier, door Jacques-Louis David, 1788.*

## 13.2 Waarom massa behouden blijft

**Propositie 13.3 (Atomen blijven behouden, dus massa blijft behouden).**

Bij een reactie worden de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) alleen herschikt: elk [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van de [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) vind je terug in de [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant). Elk [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) houdt zijn eigen massa. De totale massa kan dus niet veranderen.

**Voorbeeld 13.4 (IJzer dat zwaarder wordt).**

Staalwol die in een open schaaltje op een balans verbrandt, wordt zwaarder: de ijzeratomen hebben zich verbonden met zuurstofatomen uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air), en het gevormde ijzeroxide weegt evenveel als het ijzer plus die zuurstof. Verbrand je het in een afgesloten pot met [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) op de balans, dan verandert de massa van het geheel niet: de zuurstof zat al in de pot.

## 13.3 De reactievergelijking

**Definitie 13.5 (Reactievergelijking).**

Een *reactievergelijking* schrijft een reactie op met formules: links de formules van de [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant), verbonden door $+$, dan een pijl, en rechts de formules van de [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant). Voor elke formule mag een getal staan. De vergelijking is een *kloppende reactievergelijking* als elke soort [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) aan beide kanten even vaak voorkomt.

**Definitie 13.6 (Coëfficiënt).**

Het getal dat in een [reactievergelijking](#def-g8-balanced-equations-equation) vóór een formule staat, is de *coëfficiënt*: hij telt de [moleculen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-molecule) (of andere deeltjes) van die stof die meedoen. Een coëfficiënt 1 schrijf je niet.

**Notatie 13.7 (Toestandsaanduidingen).**

Een letter tussen haakjes na een formule kan de toestand aangeven: (s) vast, (l) vloeibaar, (g) gas. Zo is $\ce{H2O(l)}$ vloeibaar water en $\ce{H2O(g)}$ waterdamp.

**Voorbeeld 13.8 (Een reactievergelijking lezen).**

$$
\ce{CH4(g) + 2O2(g) -> CO2(g) + 2H2O(l)}
$$

lees je als: één methaanmolecuul en twee zuurstofmoleculen reageren tot één koolstofdioxidemolecuul en twee watermoleculen. Links: 1 C, 4 H, 4 O. Rechts: 1 C, 4 H, $2 + 2 = 4$ O. De vergelijking klopt.

![De onderdelen van een reactievergelijking.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g8-balanced-equations/fig-76c0ab949f2a.svg)

*De onderdelen van een [reactievergelijking](#def-g8-balanced-equations-equation).*

## 13.4 Een reactievergelijking kloppend maken

**Methode 13.9 (Een reactievergelijking kloppend maken).**

1. Schrijf de juiste formules van de [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) en de [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) op. Verander een formule daarna nooit meer: als je $\ce{H2O}$ in $\ce{H2O2}$ verandert, beschrijf je een andere stof.
2. Tel aan elke kant de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van elke soort.
3. Maak één soort [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) tegelijk kloppend met [coëfficiënten](#def-g8-balanced-equations-coefficient) ; begin met de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) die aan elke kant in maar één formule voorkomen, en bewaar waterstof en zuurstof voor het laatst.
4. Tel opnieuw; herhaal tot elke soort [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) klopt.
5. Gebruik de kleinste gehele getallen.

**Voorbeeld 13.10 (Waterstof en zuurstof).**

Niet kloppend: $\ce{H2 + O2 -> H2O}$ heeft links 2 O en rechts 1. Zet 2 voor $\ce{H2O}$: nu staan er rechts 4 H, dus zet 2 voor $\ce{H2}$:

$$
\ce{2H2 + O2 -> 2H2O}.
$$

Controle: aan elke kant 4 H en 2 O.

**Voorbeeld 13.11 (IJzer dat in zuurstof verbrandt).**

IJzer en zuurstof geven het ijzeroxide $\ce{Fe2O3}$. Zuurstof: links 2, rechts 3; het kleinste gemeenschappelijke getal is 6, dus 3 $\ce{O2}$ en 2 $\ce{Fe2O3}$. Dan staan er rechts 4 Fe, dus links ook 4 Fe:

$$
\ce{4Fe + 3O2 -> 2Fe2O3}.
$$

![De kloppende reactievergelijking van de verbranding van waterstof, getekend met modellen: twee waterstofmoleculen en één zuurstofmolecuul geven twee watermoleculen.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/chemistry-1/g8-balanced-equations/fig-396526760abb.svg)

*De [kloppende reactievergelijking](#def-g8-balanced-equations-equation) van de [verbranding](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning) van waterstof, getekend met modellen: twee waterstofmoleculen en één zuurstofmolecuul geven twee watermoleculen.*

## 13.5 Een reactievergelijking in moleculen lezen

**Propositie 13.12 (Wat een kloppende reactievergelijking zegt).**

De [coëfficiënten](#def-g8-balanced-equations-coefficient) van een [kloppende reactievergelijking](#def-g8-balanced-equations-equation) geven de verhoudingen waarin de deeltjes reageren en gevormd worden. Luidt de vergelijking $\ce{2H2 + O2 -> 2H2O}$, dan reageren 200 waterstofmoleculen met 100 zuurstofmoleculen tot 200 watermoleculen; een miljoen zuurstofmoleculen hebben twee miljoen waterstofmoleculen nodig.

**Voorbeeld 13.13 (Propaan in een kampeerbrander).**

Propaan, $\ce{C3H8}$, verbrandt in zuurstof tot koolstofdioxide en water. Eerst koolstof: 3 C, dus 3 $\ce{CO2}$. Waterstof: 8 H, dus 4 $\ce{H2O}$. Zuurstof rechts: $3 \times 2 + 4 = 10$ O, dus 5 $\ce{O2}$:

$$
\ce{C3H8 + 5O2 -> 3CO2 + 4H2O}.
$$

Elk propaanmolecuul heeft vijf zuurstofmoleculen nodig.

## 13.6 Oefeningen

**Oefening 13.1 ★.**

Formuleer de wet van [behoud van massa](#def-g8-balanced-equations-conservation).

**Oplossing van Oefening 13.1.**

Bij een [chemische reactie](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reaction) is de totale massa van de gevormde [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) gelijk aan de totale massa van de verbruikte [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant).

**Oefening 13.2 ★.**

Wat is in $\ce{3CO2}$ de [coëfficiënt](#def-g8-balanced-equations-coefficient)? Hoeveel koolstofatomen en hoeveel zuurstofatomen stelt het voor?

**Oplossing van Oefening 13.2.**

De [coëfficiënt](#def-g8-balanced-equations-coefficient) is 3. Het stelt 3 koolstofatomen en $3 \times 2 = 6$ zuurstofatomen voor.

**Oefening 13.3 ★.**

Klopt $\ce{C + O2 -> CO2}$? Tel de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) om het te controleren.

**Oplossing van Oefening 13.3.**

Ja: aan elke kant 1 C en 2 O.

**Oefening 13.4 ★.**

Maak $\ce{Mg + O2 -> MgO}$ kloppend.

**Oplossing van Oefening 13.4.**

$\ce{2Mg + O2 -> 2MgO}$: aan elke kant 2 Mg en 2 O.

**Oefening 13.5 ★★.**

Maak $\ce{N2 + H2 -> NH3}$ kloppend, de reactie waarmee ammoniak gemaakt wordt.

**Oplossing van Oefening 13.5.**

Stikstof: links 2 N, dus 2 $\ce{NH3}$; dan rechts 6 H, dus 3 $\ce{H2}$: $\ce{N2 + 3H2 -> 2NH3}$.

**Oefening 13.6 ★★.**

Er verbrandt $12\,\mathrm{g}$ koolstof volledig, en daarbij ontstaat $44\,\mathrm{g}$ koolstofdioxide. Hoeveel zuurstof is er verbruikt?

**Oplossing van Oefening 13.6.**

Volgens de wet van [behoud van massa](#def-g8-balanced-equations-conservation): $44 - 12 = 32\,\mathrm{g}$ zuurstof.

**Oefening 13.7 ★★.**

Kijk naar de figuur van de twee kolven op balansen. Waarom daalt de aflezing van de open kolf? Is er massa vernietigd?

**Oplossing van Oefening 13.7.**

Het gevormde gas ontsnapt in het lokaal, dus de balans weegt het niet meer. Er is geen massa vernietigd: de ontbrekende massa zit in de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) van het lokaal.

**Oefening 13.8 ★★.**

Maak $\ce{CH4 + O2 -> CO2 + H2O}$ stap voor stap kloppend, en zeg bij elke stap welk [atoom](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) je kloppend maakt.

**Oplossing van Oefening 13.8.**

Koolstof: aan elke kant 1. Waterstof: links 4, dus 2 $\ce{H2O}$. Zuurstof: rechts $2 + 2 = 4$, dus 2 $\ce{O2}$: $\ce{CH4 + 2O2 -> CO2 + 2H2O}$.

**Oefening 13.9 ★★.**

Een leerling maakt $\ce{H2 + O2 -> H2O}$ kloppend door $\ce{H2 + O2 -> H2O2}$ te schrijven. Waarom is dat fout?

**Oplossing van Oefening 13.9.**

Als je $\ce{H2O}$ in $\ce{H2O2}$ verandert, verander je de stof: $\ce{H2O2}$ is waterstofperoxide, geen water. Alleen de [coëfficiënten](#def-g8-balanced-equations-coefficient) mogen veranderen: $\ce{2H2 + O2 -> 2H2O}$.

**Oefening 13.10 ★★.**

Hoeveel zuurstofmoleculen zijn er volgens $\ce{C3H8 + 5O2 -> 3CO2 + 4H2O}$ nodig om 20 propaanmoleculen te [verbranden](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning)? Hoeveel watermoleculen worden er gevormd?

**Oplossing van Oefening 13.10.**

$20 \times 5 = 100$ zuurstofmoleculen; $20 \times 4 = 80$ watermoleculen.

**Oefening 13.11 ★★★.**

Maak $\ce{C2H6 + O2 -> CO2 + H2O}$ kloppend, de [verbranding](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/5-branden-wat-een-vuur-nodig-heeft#def-g4-what-a-fire-needs-burning) van ethaan. (Tip: probeer het ethaan te verdubbelen.)

**Oplossing van Oefening 13.11.**

Met 2 $\ce{C2H6}$: 4 C, dus 4 $\ce{CO2}$; 12 H, dus 6 $\ce{H2O}$; zuurstof rechts $8 + 6 = 14$, dus 7 $\ce{O2}$: $\ce{2C2H6 + 7O2 -> 4CO2 + 6H2O}$.

**Oefening 13.12 ★★★.**

Een kaars van $20.0\,\mathrm{g}$ brandt in een afgesloten glazen doos vol [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air), die op een balans staat die in totaal $850.0\,\mathrm{g}$ aanwijst. Als de vlam uitgaat, weegt de kaars $19.6\,\mathrm{g}$. Wat wijst de balans aan? Leg uit.

**Oplossing van Oefening 13.12.**

Nog steeds $850.0\,\mathrm{g}$. De doos is afgesloten: de $0.4\,\mathrm{g}$ kaarsvet die verbrand is, is koolstofdioxide en waterdamp geworden, die nog in de doos zitten, samen met de zuurstof die ze hebben opgenomen. Er is niets binnengekomen of weggegaan.

## 13.7 Probleem: Staalwol in een afgesloten pot

**Probleem 13.1.**

Weekendprobleem — ijzer dat verbrandt, een balans die niet beweegt, en de zuurstof die uit de lucht wordt gehaald

In een laboratorium verbrandt een docent staalwol, die bijna zuiver ijzer is, op twee manieren. Eerst wordt een plukje in een open schaaltje op een balans verbrand: de aflezing stijgt. Daarna wordt een plukje van $0.28\,\mathrm{g}$, aangestoken met een elektrische vonk, verbrand in een gesloten pot met [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) die op de balans staat: de aflezing verandert niet. De pot bevat ongeveer $0.5\,\mathrm{g}$ zuurstof. IJzer dat in zuurstof verbrandt, vormt het ijzeroxide $\ce{Fe2O3}$; met minder zuurstof kan het ook $\ce{Fe3O4}$ vormen.

**Deel I — Twee wegingen.**

1. In het open schaaltje neemt de massa toe. Waar komt de extra massa vandaan?
2. In de gesloten pot verandert de massa niet. Leg uit.
3. Formuleer de wet die deze twee wegingen illustreren.

**Deel II — Twee [reactievergelijkingen](#def-g8-balanced-equations-equation).**

4. Maak de [reactievergelijking](#def-g8-balanced-equations-equation) $\ce{Fe + O2 -> Fe2O3}$ kloppend.
5. Maak de [reactievergelijking](#def-g8-balanced-equations-equation) $\ce{Fe + O2 -> Fe3O4}$ kloppend.
6. Controleer de eerste vergelijking door aan elke kant de [atomen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/11-atomen-en-moleculen#def-g7-atoms-and-molecules-atom) van elke soort te tellen.
7. Hoeveel zuurstofmoleculen reageren er volgens de eerste vergelijking met 400 ijzeratomen?

**Deel III — Massa’s.** In $\ce{Fe2O3}$ is elke $7\,\mathrm{g}$ ijzer verbonden met $3\,\mathrm{g}$ zuurstof. Het plukje van $0.28\,\mathrm{g}$ verbrandt volledig tot $\ce{Fe2O3}$.

8. Hoeveel zuurstof verbindt zich met $0.28\,\mathrm{g}$ ijzer?
9. Wat is de massa van het gevormde ijzeroxide?
10. Was er genoeg zuurstof in de pot? Leg uit.
11. Na het afkoelen wordt de pot geopend, en er stroomt [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) naar binnen. Leg uit waarom, en zeg hoe de aflezing van de balans dan verandert.
12. Bereken de massa zuurstof die de brandende staalwol uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) in de pot heeft gehaald.

**Oplossing van Probleem 13.1.**

**1.** Van de zuurstof uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air), die zich met het ijzer verbindt: het ijzeroxide weegt evenveel als het ijzer plus die zuurstof.

**2.** Alles blijft in de pot: de verbruikte zuurstof zat al in de pot, en het gevormde oxide blijft daar. De totale massa verandert niet.

**3.** [Behoud van massa](#def-g8-balanced-equations-conservation): bij een reactie is de totale massa van de [reactieproducten](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant) gelijk aan de totale massa van de [beginstoffen](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/12-chemische-reacties-beginstoffen-en-reactieproducten#def-g7-chemical-reactions-reactant).

**4.** $\ce{4Fe + 3O2 -> 2Fe2O3}$.

**5.** $\ce{3Fe + 2O2 -> Fe3O4}$.

**6.** Links: 4 Fe, $3 \times 2 = 6$ O. Rechts: $2 \times 2 = 4$ Fe, $2 \times 3 = 6$ O. Hij klopt.

**7.** 4 ijzeratomen op 3 zuurstofmoleculen, dus $400 \times
\frac{3}{4} = 300$ zuurstofmoleculen.

**8.** $0.28 \times \frac{3}{7} = 0.12\,\mathrm{g}$ zuurstof.

**9.** $0.28 + 0.12 = 0.40\,\mathrm{g}$ ijzeroxide.

**10.** Ja: er is $0.12\,\mathrm{g}$ nodig en de pot bevatte ongeveer $0.5\,\mathrm{g}$.

**11.** De verbruikte zuurstof heeft de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) in de pot verlaten (hij zit nu in het vaste oxide), dus bevat de pot minder gas dan eerst en stroomt er [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) uit het lokaal naar binnen. De aflezing van de balans stijgt dan, met de massa van de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) die binnenkomt.

**12.** Er is $0.12\,\mathrm{g}$ zuurstof uit de [lucht](https://one-course.com/books/chemistry/1/nl/chapter/4-lucht-een-mengsel-van-gassen#def-g4-air-a-mixture-of-gases-air) in de pot gehaald.