--- title: "Wolken, regen en sneeuw" book: "Aard- en ruimtewetenschappen basisschool en onderbouw" subject: earth language: nl chapter: 7 exercises: 11 source: https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/7-wolken-regen-en-sneeuw license: CC-BY-NC-SA-4.0 credit: "One Earth and Space Sciences Book, One Course (one-course.com)" --- # Hoofdstuk 7 — Wolken, regen en sneeuw Het is een warme zomermiddag. Rond het middageten was de lucht blauw, met een paar kleine witte wolkjes als watjes. Om drie uur is een van die wolkjes gegroeid. Hij zwelt op naar boven, hoger en hoger, als een witte bloemkool op een platte grijze voet. Zijn top waaiert uit. Zijn onderkant wordt donker. Er waait een koele windvlaag, de eerste dikke druppels vallen, en twintig minuten lang giet het. Dan trekt de [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) weg, de zon komt terug en de natte stoepen dampen. Waar kwam die [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) vandaan? Waaruit bestaat hij? En hoeveel [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) is er in die twintig minuten gevallen? **Wat je al weet.** Het [weer](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/1-kijken-naar-het-weer#def-g1-watching-the-weather-weather) is de toestand van de lucht op een bepaalde plek en een bepaald moment: zonnig, bewolkt, [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation), [sneeuw](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation), wind, [mist](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud); we schrijven het op in een [weerkalender](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/1-kijken-naar-het-weer#def-g1-watching-the-weather-weather-chart) ([Hoofdstuk 1](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/1-kijken-naar-het-weer#ch-g1-watching-the-weather)). Water uit de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean), de [meren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) en de grond stijgt op in de lucht en komt terug naar beneden als [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) ([Hoofdstuk 3](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#ch-g2-water-on-earth)). De natuurkundeboeken vertellen hoe water verdampt (van vloeistof naar een onzichtbaar gas), condenseert (van gas terug naar piepkleine vloeistofdruppeltjes) en bevriest (van vloeistof naar ijs), en hoe een thermometer de temperatuur meet in graden Celsius. ## 7.1 Wat is een wolk? De lucht om ons heen bevat altijd wat water, als een onzichtbaar gas: waterdamp. Als lucht opstijgt, koelt ze af. Als ze genoeg afkoelt, condenseert een deel van haar waterdamp tot waterdruppeltjes die zo klein zijn dat het zwakste zuchtje wind ze laat zweven. Miljarden van die druppeltjes naast elkaar vormen een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) die we kunnen zien. Hoog in de lucht, waar het heel koud is, bevriezen de druppeltjes en bestaat de [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) uit piepkleine stukjes ijs. **Definitie 7.1 (Wolk en mist).** Een *wolk* is een enorm aantal piepkleine waterdruppeltjes, of piepkleine stukjes ijs, die samen in de lucht zweven. *Mist* is een wolk die de grond raakt. **Voorbeeld 7.2 (Je adem op een koude ochtend).** Op een koude ochtend maakt je adem een wit wolkje voor je mond. De lucht die je uitademt is warm en bevat waterdamp. De koude lucht koelt haar meteen af, de damp condenseert tot piepkleine druppeltjes — en er verschijnt een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) in het klein, die weer verdwijnt als de druppeltjes opnieuw verdampen. Een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) is wit omdat zijn druppeltjes het zonlicht alle kanten op verstrooien. Als hij heel dik is, komt er weinig licht tot aan zijn onderkant, en van onderaf ziet hij er grijs of bijna zwart uit: het teken van een zware [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud), vol water. ## 7.2 De wolkenfamilies [Wolken](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) hebben veel vormen, en weerwaarnemers over de hele wereld delen ze op dezelfde manier in: naar hun vorm en naar hoe hoog ze zweven. **Definitie 7.3 (Wolkenfamilies).** De vier wolkenfamilies die je moet kennen, zijn: - *cumulus* : stapelwolken, wit en bol, met een platte onderkant, als watjes; - *stratus* : gelaagde [wolken](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) , een vlak grijs dek dat laag de hele hemel bedekt; - *cirrus* : vederwolken, dunne witte draden of krullen, heel hoog en van ijs; - *cumulonimbus* : de onweerswolk, een enorme toren die van een lage donkere onderkant tot een heel grote hoogte oprijst, en waarvan de top vaak plat uitwaaiert. De namen zijn Latijnse woorden: *[cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)* betekent een hoop, *[stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)* een laag, *[cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)* een haarlok, en *nimbus* een regenwolk. ![Foto’s: NOAA Photo Library (publiek domein): S. Corfidi (cumulus), R. F. Kresge (cirrus), collectie B. Hooke (cumulonimbus).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-3a2a62bfc7ed.jpg) ![Foto’s: NOAA Photo Library (publiek domein): S. Corfidi (cumulus), R. F. Kresge (cirrus), collectie B. Hooke (cumulonimbus).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-0d3e09bbc769.jpg) ![Foto’s: NOAA Photo Library (publiek domein): S. Corfidi (cumulus), R. F. Kresge (cirrus), collectie B. Hooke (cumulonimbus).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-4e7d0b060dc6.jpg) ![Foto’s: NOAA Photo Library (publiek domein): S. Corfidi (cumulus), R. F. Kresge (cirrus), collectie B. Hooke (cumulonimbus).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-82441c63fa2e.jpg) *[Cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families), stapelwolken met een platte onderkant.* *[Stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families): een vlakke laag, hier van bovenaf gezien, vanaf een [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform).* *[Cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families): dunne draden van ijs, heel hoog (met onderaan een kleine [cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)).* *Een [cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families): een toren van [wolken](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud); uit zijn donkere onderkant valt [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation).* *Foto’s: NOAA Photo Library (publiek domein): S. Corfidi ([cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)), R. F. Kresge ([cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)), collectie B. Hooke ([cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families)).* Hoe hoog zweven [wolken](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud)? Dat hangt af van de familie. Lage [wolken](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud), zoals [stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) en de onderkant van [cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families), zweven van vlak boven de grond tot ongeveer 2 kilometer hoog. [Cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) zweven heel hoog, buiten de tropen en de poolgebieden tussen ongeveer 5 en 13 kilometer — vaak hoger dan de hoogste [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) op Aarde. Een [cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) reikt helemaal van een lage onderkant tot de bovenkant van de wolkenlagen. ![Hoe hoog de vier wolkenfamilies zweven (hoogten in kilometer, voor gebieden die niet tropisch en niet polair zijn). Stratus en de onderkant van cumulus zijn laag; cirrus zijn vaak hoger dan de hoogste berg. Een cumulonimbus reikt van een lage onderkant tot de bovenkant van de wolkenlagen. Hoogten naar de wolkenatlas van de Wereld Meteorologische Organisatie.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/fig-46994beb690c.svg) *Hoe hoog de vier wolkenfamilies zweven (hoogten in kilometer, voor gebieden die niet tropisch en niet polair zijn). [Stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) en de onderkant van [cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) zijn laag; [cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) zijn vaak hoger dan de hoogste [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform). Een [cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) reikt van een lage onderkant tot de bovenkant van de wolkenlagen. Hoogten naar de wolkenatlas van de Wereld Meteorologische Organisatie.* **Methode 7.4 (Een wolk benoemen).** Kijk naar de hemel en stel drie vragen: 1. Is het een hoop met een platte onderkant? Dan is het een [cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) — en als hij oprijst tot een enorme donkere toren, een [cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) . 2. Is het een vlak, egaal dek dat de hele hemel verbergt? Dan is het een [stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) . 3. Bestaat hij uit dunne witte draden, heel hoog? Dan is het een [cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) . **Opmerking 7.5 (Wolken vertellen het weer).** Kleine [cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) in een blauwe hemel betekenen mooi [weer](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/1-kijken-naar-het-weer#def-g1-watching-the-weather-weather). Een grijze [stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) brengt een sombere dag, soms met motregen. Een [cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) brengt een korte, hevige bui, vaak met donder, bliksem en windvlagen — soms met [hagel](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). [Cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families) brengen geen [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation), maar als ze zich uitbreiden en dikker worden, volgt er vaak een dag later [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). ## 7.3 Regen, sneeuw en hagel In een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) botsen de piepkleine druppeltjes tegen elkaar en smelten ze samen, of groeien ijskristallen ten koste van de druppeltjes. Een wolkendruppel of een kristal dat groot en zwaar genoeg is geworden, kan niet meer zweven: hij valt. **Definitie 7.6 (Neerslag).** *Neerslag* is water dat uit een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) naar de grond valt: *regen* (druppels vloeibaar water), *sneeuw* (vlokken van aan elkaar geplakte ijskristallen) of *hagel* (balletjes ijs, hagelstenen genoemd, die uit onweerswolken vallen). Of het regent of sneeuwt, hangt af van de temperatuur van de lucht waar de [neerslag](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) doorheen valt. Sneeuwvlokken ontstaan hoog in de koude [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud). Is de lucht eronder lang genoeg warmer dan $0\,{}^{\circ}\mathrm{C}$, dan smelten ze onderweg en bereiken ze ons als [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). Vriest het helemaal tot aan de grond, dan komen ze aan als [sneeuw](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). ![Kinderen vangen sneeuwvlokken op een donkere handschoen: elke vlok bestaat uit ijskristallen.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-835e6ac65a33.jpg) *Kinderen vangen sneeuwvlokken op een donkere handschoen: elke vlok bestaat uit ijskristallen.* [Hagel](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) valt alleen uit [cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families). In de toren voeren sterke opwaartse winden ijskorrels verschillende keren op en neer; bij elke tocht komt er een nieuw laagje ijs bij, zoals de lagen van een ui, tot de hagelsteen te zwaar is om door de wind gedragen te worden. ![Een heel grote hagelsteen in een hand met een handschoen. De ringen laten de lagen ijs zien die hij in de onweerswolk heeft verzameld. Foto: NOAA Photo Library (publiek domein).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-c4ae3528fb51.jpg) *Een heel grote hagelsteen in een hand met een handschoen. De ringen laten de lagen ijs zien die hij in de onweerswolk heeft verzameld. Foto: NOAA Photo Library (publiek domein).* ## 7.4 Het weer meten Om te zeggen hoeveel het regende, hoe warm het was of waar de wind vandaan kwam, zijn woorden niet genoeg: we hebben instrumenten nodig, en getallen. **Definitie 7.7 (Regenmeter).** Een *regenmeter* is een bak die de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) opvangt die op zijn opening valt. De hoogte van het opgevangen water wordt gemeten in millimeter: “5 millimeter [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation)” betekent dat de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) op vlakke grond een laagje water van 5 millimeter dik zou hebben gemaakt, als er niets van was weggestroomd of in de grond was gezakt. **Opmerking 7.8 (Een millimeter regen is veel water).** Een millimeter [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) lijkt piepklein in de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge). Maar op een stuk grond van één meter bij één meter is het één liter water: een grote fles. Op een schoolplein van duizend vierkante meter brengt een regenbui van 10 millimeter tienduizend liter: genoeg om duizend emmers van elk 10 liter te vullen. ![Een eenvoudige regenmeter: een trechter vangt de regen op en een buis met een millimeterschaal houdt hem vast. Lees het waterniveau af met je oog op dezelfde hoogte. Hier is er 24 millimeter gevallen sinds de regenmeter het laatst werd geleegd.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/fig-f2134e2bbee3.svg) *Een eenvoudige [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge): een trechter vangt de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) op en een buis met een millimeterschaal houdt hem vast. Lees het waterniveau af met je oog op dezelfde hoogte. Hier is er 24 millimeter gevallen sinds de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) het laatst werd geleegd.* **Definitie 7.9 (Windvaan).** Een *windvaan* is een pijl die vrij draait op een mast. De wind duwt tegen zijn staart, zodat de pijl altijd wijst naar de richting waar de wind *vandaan* komt. **Definitie 7.10 (Weerstation).** Een *weerstation* is een plek waar het [weer](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/1-kijken-naar-het-weer#def-g1-watching-the-weather-weather) elke dag wordt gemeten, altijd op dezelfde manier, met instrumenten: een thermometer in een geventileerde witte hut, een [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) in het open veld, een [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane) op een mast. De thermometer staat in de schaduw, in een witte hut met latjes aan de zijkanten die de lucht doorlaten maar de zon en de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) tegenhouden. Het Met Office, de weerdienst van het Verenigd Koninkrijk, zet hem $1.25\,\mathrm{m}$ boven de grond. De [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) staat in het open veld, ver van muren en bomen die hem tegen de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) zouden beschutten, met zijn opening een beetje boven de grond. De [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane) staat hoog op zijn mast, boven de obstakels die de wind zouden afbuigen. ![Een klein weerstation. De thermometer staat in de schaduw, in een witte hut met latjes, ongeveer 1.25 meter boven het gras; de regenmeter staat in het open veld, ver van de boom; de windvaan staat hoog boven de obstakels.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/fig-dda351a6790b.svg) *Een klein [weerstation](#def-g4-clouds-rain-snow-weather-station). De thermometer staat in de schaduw, in een witte hut met latjes, ongeveer 1.25 meter boven het gras; de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) staat in het open veld, ver van de boom; de [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane) staat hoog boven de obstakels.* **In het veld — Een weerstation op het schoolplein.** Veel scholen hebben een klein [weerstation](#def-g4-clouds-rain-snow-weather-station) in een hoek van het schoolplein. Elke ochtend op hetzelfde tijdstip lezen twee leerlingen de thermometer af, lezen de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) af en maken hem leeg, en noteren waar de [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane) heen wijst. Zo bouwt de klas week na week een verslag op van haar eigen weer. ![Leerlingen lezen de regenmeter op het schoolplein af.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/img-36638b68e19e.jpg) *Leerlingen lezen de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) op het schoolplein af.* **Methode 7.11 (Een staafdiagram van de regen tekenen).** Zo teken je de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) van een week: 1. teken een horizontale lijn en schrijf de dagen eronder, op gelijke afstanden; 2. teken links een verticale lijn en zet er millimeters bij, in gelijke stappen (bijvoorbeeld om de 2 millimeter); 3. teken boven elke dag een staaf die zo hoog is als de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) van die dag; een dag zonder [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) krijgt helemaal geen staaf; 4. geef de grafiek een titel en schrijf de eenheid, mm, bij de verticale lijn. **Voorbeeld 7.12 (Een week regen op school).** De klas las een week lang elke ochtend de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) af en vond: maandag 0, dinsdag 4, woensdag 12, donderdag 7, vrijdag 0, zaterdag 2, zondag 5 millimeter. De natste dag was woensdag. Op maandag en op vrijdag regende het niet. In de hele week viel er $0 + 4 + 12 + 7 + 0 + 2 + 5 = 30$ millimeter. Woensdag alleen bracht 12 van de 30 millimeter, dat is $\frac{12}{30} = \frac{2}{5}$ van de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) van de week. ![De week van als staafdiagram.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-clouds-rain-snow/fig-5f25d9511e8c.svg) *De week van [Voorbeeld 7.12](#ex-g4-clouds-rain-snow-week) als staafdiagram.* ## 7.5 Oefeningen **Oefening 7.1 ★.** Waaruit bestaat een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud)? Wat is [mist](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud)? **Oplossing van Oefening 7.1.** Een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) bestaat uit een enorm aantal piepkleine waterdruppeltjes, of piepkleine stukjes ijs, die in de lucht zweven. [Mist](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) is een [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud) die de grond raakt. **Oefening 7.2 ★.** Benoem de [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud): (a) een vlak grijs dek dat de hele hemel verbergt; (b) dunne witte draden heel hoog in een blauwe hemel; (c) witte hopen met een platte onderkant, als watjes; (d) een enorme donkere toren met een platte top, die onweer brengt. **Oplossing van Oefening 7.2.** (a) [Stratus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families). (b) [Cirrus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families). (c) [Cumulus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families). (d) [Cumulonimbus](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud-families). **Oefening 7.3 ★.** [Regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation), [sneeuw](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) of [hagel](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation)? (a) balletjes ijs die uit een onweerswolk vallen; (b) druppels vloeibaar water; (c) vlokken van ijskristallen. **Oplossing van Oefening 7.3.** (a) [Hagel](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). (b) [Regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). (c) [Sneeuw](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). **Oefening 7.4 ★.** Welk instrument meet: (a) de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation); (b) de temperatuur; (c) waar de wind vandaan komt? **Oplossing van Oefening 7.4.** (a) Een [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge). (b) Een thermometer. (c) Een [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane). **Oefening 7.5 ★.** In de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) die op pagina [46](#fig-g4-clouds-rain-snow-gauge) is getekend, komt het water nu tot het streepje 17. Hoeveel millimeter [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) is er gevallen? Hoeveel millimeter erbij zou het tot 20 brengen? **Oplossing van Oefening 7.5.** Er is 17 millimeter [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) gevallen. $20 - 17 = 3$: met 3 millimeter erbij zou het water tot het streepje 20 komen. **Oefening 7.6 ★.** Kijk naar het staafdiagram op pagina [47](#fig-g4-clouds-rain-snow-bars). Welke dag was de natste? Op welke dagen regende het niet? Op welke dag viel er 7 millimeter? **Oplossing van Oefening 7.6.** De natste dag was woensdag (12 millimeter). Op maandag en op vrijdag regende het niet. Donderdag had 7 millimeter. **Oefening 7.7 ★★.** Op de ochtend van een sneeuwdag komen de sneeuwvlokken in het bergdorp tot op de grond, maar in het [dal](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) eronder regent het. Leg het verschil uit met behulp van de temperatuur van de lucht. **Oplossing van Oefening 7.7.** De sneeuwvlokken ontstaan hoog in de koude [wolk](#def-g4-clouds-rain-snow-cloud). Boven in het bergdorp vriest het helemaal tot beneden, dus komen ze aan als [sneeuw](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). Lager, in het [dal](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform), is de lucht warmer dan $0\,{}^{\circ}\mathrm{C}$: op weg naar beneden smelten de vlokken in die lucht, en ze bereiken de grond als [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). **Oefening 7.8 ★★.** Een andere week vindt de klas: maandag 3, dinsdag 0, woensdag 1, donderdag 9, vrijdag 6, zaterdag 0, zondag 1 millimeter. Teken het staafdiagram. Hoeveel millimeter viel er in de week? Welk deel van de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) van de week viel op donderdag? **Oplossing van Oefening 7.8.** Het staafdiagram heeft zeven staven met hoogten 3, 0, 1, 9, 6, 0 en 1 (geen staaf op dinsdag en zaterdag). In de week viel er $3 + 0 + 1 + 9 + 6 + 0 + 1 = 20$ millimeter. Donderdag bracht 9 van de 20 millimeter: $\frac{9}{20}$ van de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) van de week. **Oefening 7.9 ★★.** Waarom moet de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) in het open veld staan, ver van muren en bomen? Waarom staat de thermometer in een witte hut in de schaduw, en niet in de volle zon? **Oplossing van Oefening 7.9.** Muren en bomen beschutten de grond in hun buurt tegen de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation), vooral als de wind de [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) schuin opzij blaast, en druppels kunnen van bladeren in de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) druipen: dichtbij zou de [regenmeter](#def-g4-clouds-rain-snow-rain-gauge) te weinig of te veel opvangen. De thermometer moet de temperatuur van de lucht meten; in de volle zon zou hij door het zonlicht zelf worden opgewarmd en te veel aanwijzen. De witte hut met latjes houdt de zon tegen en laat de lucht door. **Oefening 7.10 ★★.** De [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane) wijst naar het westen. Waar komt de wind vandaan? Waar gaat hij heen? **Oplossing van Oefening 7.10.** Een [windvaan](#def-g4-clouds-rain-snow-wind-vane) wijst naar waar de wind vandaan komt: de wind komt uit het westen. Hij gaat naar het oosten. **Oefening 7.11 ★★★.** Op een schoolplein van 500 vierkante meter valt 8 millimeter [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation). Hoeveel liter water viel er op het schoolplein? Gebruik [Opmerking 7.8](#rem-g4-clouds-rain-snow-litre). Een gieter bevat 10 liter: hoeveel gieters is dat? **Oplossing van Oefening 7.11.** Eén millimeter [regen](#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) op één vierkante meter is één liter. Op één vierkante meter geeft 8 millimeter dus 8 liter. Op 500 vierkante meter: $500 \times 8 = 4000$ liter. Met gieters van 10 liter: $4000 \div 10 = 400$ gieters.