---
title: "De natuurkundige kaart van de wereld"
book: "Aard- en ruimtewetenschappen basisschool en onderbouw"
subject: earth
language: nl
chapter: 9
exercises: 11
source: https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/9-de-natuurkundige-kaart-van-de-wereld
license: CC-BY-NC-SA-4.0
credit: "One Earth and Space Sciences Book, One Course (one-course.com)"
---

# Hoofdstuk 9 — De natuurkundige kaart van de wereld

Sami en Noor vouwen een grote [wereldkaart](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-world-map) open op de vloer van het klaslokaal en knielen eromheen. Hij lijkt niet op de [kaarten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-map) die ze kennen. Er staan geen landen op, geen grenzen en geen steden. In plaats daarvan is het land in kleuren geschilderd: groen langs de [kusten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) en in de grote vlakke gebieden, dan lichtgeel, dan bruin, en op een paar plaatsen bijna wit. Ook de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) heeft verschillende tinten blauw: licht bij de [kusten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water), steeds donkerder ver weg in de [oceanen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean).

“Waarom is dat stuk van Azië wit?” vraagt Noor. “Is het [sneeuw](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/7-wolken-regen-en-sneeuw#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation)?” Niet helemaal. Op deze [kaart](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-map) vertelt elke kleur hoe hoog het land is, of hoe diep de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean).

**Wat je al weet.**

Een [kaart](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-map) laat een plek van bovenaf zien, kleiner gemaakt; de [legenda](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-legend) legt haar kleuren en symbolen uit ([Hoofdstuk 4](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#ch-g2-drawing-to-map)). Het land ligt in zeven [continenten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-continent), tussen vijf [oceanen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean), en een [wereldkaart](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-world-map) is een platgedrukte [globe](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-globe) ([Hoofdstuk 6](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#ch-g3-continents-and-oceans)). [Bergen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform), [heuvels](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform), [dalen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) en [vlakten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) zijn de [landvormen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform); [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) stromen van hoog land naar beneden, naar de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) ([Hoofdstuk 2](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#ch-g1-landscapes-around-us)).

## 9.1 Een natuurkundige kaart lezen

Om te zeggen hoe hoog een plek ligt, hebben we een beginpunt nodig dat overal op Aarde hetzelfde is. We nemen het niveau van de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean).

**Definitie 9.1 (Hoogte en zeeniveau).**

Het *zeeniveau* is het gemiddelde niveau van het zeeoppervlak, tussen hoog- en laagwater. De *hoogte* van een plek is hoe hoog die boven zeeniveau ligt, in meter. Onder de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) spreken we van *diepte*: hoe ver de zeebodem onder zeeniveau ligt.

Een stad aan [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) ligt een paar meter hoog. Een dorp in de [bergen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) kan op 1 500 meter liggen: anderhalve kilometer boven het niveau van de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean), ook al ligt het honderden kilometers van elke [kust](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water).

**Definitie 9.2 (Reliëf).**

Het *reliëf* van een gebied is de vorm van het land: waar het hoog is en waar het laag is, met zijn [bergen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform), plateaus, [dalen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) en [vlakten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform).

**Definitie 9.3 (Natuurkundige kaart).**

Een *natuurkundige kaart* laat met kleuren het [reliëf](#def-g4-world-physical-map-relief) van het land en de diepte van de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) zien, één kleur voor elke stap in [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) of diepte, en ook de grote [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water), [meren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water), woestijnen en het ijs.

![De natuurkundige kaart van de wereld, met haar legenda. Elke kleur is één stap in hoogte (op het land) of in diepte (onder de zee). Rivieren in donkerblauw. Het reliëf is getekend met één waarde per graad breedte en lengte (ongeveer om de 100 kilometer), dus het is afgevlakt: losse toppen en smalle troggen zie je niet. Gegevens: reliëf NOAA ETOPO1; rivieren, meren en kustlijnen van Natural Earth.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-world-physical-map/fig-100840b31159.svg)

![De natuurkundige kaart van de wereld, met haar legenda. Elke kleur is één stap in hoogte (op het land) of in diepte (onder de zee). Rivieren in donkerblauw. Het reliëf is getekend met één waarde per graad breedte en lengte (ongeveer om de 100 kilometer), dus het is afgevlakt: losse toppen en smalle troggen zie je niet. Gegevens: reliëf NOAA ETOPO1; rivieren, meren en kustlijnen van Natural Earth.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-world-physical-map/fig-6bfe093ae048.svg)

*De [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) van de wereld, met haar [legenda](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-legend). Elke kleur is één stap in [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) (op het land) of in diepte (onder de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean)). [Rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) in donkerblauw. Het [reliëf](#def-g4-world-physical-map-relief) is getekend met één waarde per graad breedte en lengte (ongeveer om de 100 kilometer), dus het is afgevlakt: losse toppen en smalle troggen zie je niet. Gegevens: reliëf NOAA ETOPO1; [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water), [meren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) en kustlijnen van Natural Earth.*

**Methode 9.4 (Een kleur op een natuurkundige kaart lezen).**

Zo vind je de [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) van een plek op een [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map):

1. zoek de plek en kijk naar haar kleur;
2. zoek dezelfde kleur in de [legenda](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-legend) ;
3. lees de stap eronder: de [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) van de plek ligt tussen de twee getallen.

Op [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) werkt het net zo, voor de diepte.

**Voorbeeld 9.5 (Drie plaatsen).**

De monding van de Amazone, aan de [kust](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) van Zuid-Amerika, is donkergroen: haar [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) ligt tussen 0 en 200 meter. Het midden van de Sahara is lichtgroen of lichtgeel: tussen 200 en 1 000 meter. Het hoogland ten noorden van de Himalaya, in Azië, is bijna wit: hoger dan 4 000 meter.

## 9.2 De grote gebergten

Op de [kaart](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-map) zijn de bruine en witte kleuren niet gelijkmatig verdeeld. Ze vormen lange, smalle banden.

**Definitie 9.6 (Gebergte).**

Een *gebergte* is een lange rij [bergen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) die aan elkaar vastzitten, en die zich over honderden of duizenden kilometers uitstrekt.

De Andes lopen langs de hele westkant van Zuid-Amerika. Noord-Amerika heeft de Rocky Mountains, Europa de Alpen, en Azië het hoogste [gebergte](#def-g4-world-physical-map-range) van allemaal: de Himalaya. Daar staat de hoogste [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) op Aarde: Mount Everest, 8 849 meter hoog, opnieuw gemeten in 2020.

![De Himalaya vanuit het Internationaal Ruimtestation, met de blik naar het zuiden vanaf het hoogland van Tibet: een zee van besneeuwde toppen. Foto: NASA (publiek domein).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-world-physical-map/img-b6afc5325a3d.jpg)

*De Himalaya vanuit het Internationaal Ruimtestation, met de blik naar het zuiden vanaf het hoogland van Tibet: een [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) van besneeuwde toppen. Foto: NASA (publiek domein).*

## 9.3 De grote rivieren en meren

[Regen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/7-wolken-regen-en-sneeuw#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) en gesmolten [sneeuw](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/7-wolken-regen-en-sneeuw#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) stromen van het land, komen samen in beken en daarna in [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water), en de [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) voeren het water naar beneden, naar de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean). De grootste [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) voeren het water van hele delen van een [continent](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-continent) af.

De twee langste [rivieren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) op Aarde zijn de Nijl, in Afrika, en de Amazone, in Zuid-Amerika. Elk is bijna 7 000 kilometer lang. Welke is de langste? Niemand weet het zeker, want het hangt ervan af waar je vindt dat een [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) begint: welke van alle beekjes die samen de [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) vormen, telt als haar echte begin? In 2007 zei een team dat de Amazone tot een verder gelegen bron had gevolgd, dat ze ongeveer 6 800 kilometer lang was, iets langer dan de Nijl; veel naslagwerken noemen nog steeds de Nijl de langste.

De Amazone is zonder enige twijfel de grootste [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water): ze voert meer water af dan welke andere [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) ook.

![De Amazone, bruin van het slib, kronkelt door het regenwoud, gezien vanuit het Internationaal Ruimtestation. Foto: NASA (publiek domein).](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-world-physical-map/img-d11ad735d6c8.jpg)

*De Amazone, bruin van het [slib](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/5-stenen-kiezels-en-zand#def-g3-stones-pebbles-sand-sand), kronkelt door het regenwoud, gezien vanuit het Internationaal Ruimtestation. Foto: NASA (publiek domein).*

Ook [meren](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) breken records. Het grootste meer op Aarde is de Kaspische Zee, tussen Europa en Azië: het is zo groot dat het een [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) wordt genoemd, maar het is aan alle kanten door land omsloten. Het beslaat meer dan 370 000 vierkante kilometer. Het diepste meer is het Baikalmeer, in Rusland: op sommige plaatsen ligt de bodem bijna 2 kilometer onder het wateroppervlak.

## 9.4 Woestijnen en het grote ijs

Twee soorten plaatsen springen eruit op de [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map), omdat er bijna niets groeit: de grote woestijnen, waar het bijna nooit regent, en het grote ijs.

De Sahara, in het noorden van Afrika, is de grootste hete woestijn op Aarde. Ze beslaat ongeveer achtenhalf miljoen vierkante kilometer. Heel Afrika beslaat ongeveer 30 miljoen vierkante kilometer, dus de Sahara is iets meer dan een kwart van het [continent](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-continent): meer dan $\frac{1}{4}$, maar minder dan $\frac{1}{3}$.

Het grote ijs bedekt Antarctica, rond de [Zuidpool](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-poles), en het grootste deel van Groenland, in het hoge noorden van de Atlantische [Oceaan](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean). Daar heeft de [sneeuw](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/7-wolken-regen-en-sneeuw#def-g4-clouds-rain-snow-precipitation) van duizenden jaren zich opgestapeld en is ze veranderd in een dikke laag ijs. Op de [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) hebben ze de kleuren van hoog land, omdat de bovenkant van het ijs hoog boven [zeeniveau](#def-g4-world-physical-map-altitude) ligt.

## 9.5 Het hoogste en het diepste

De [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) laat de vorm van het aardoppervlak zien, maar ze is zo klein dat ze de uitersten verbergt. Laten we die naast elkaar zetten, op schaal.

![Van het diepste punt van de oceaan tot de hoogste top, op schaal. De Challengerdiepte, in de Stille Oceaan, ligt dieper onder de zee dan Mount Everest erboven uitsteekt. Waarden: Everest 8 849 m; de Challengerdiepte bijna 11 000 m; de gemiddelde oceaanbodem ongeveer 3 700 m.](https://one-course.com/images/onecourse/chapters/earth-1/g4-world-physical-map/fig-b1d95370aec2.svg)

*Van het diepste punt van de [oceaan](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) tot de hoogste top, op schaal. De Challengerdiepte, in de Stille [Oceaan](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean), ligt dieper onder de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) dan Mount Everest erboven uitsteekt. Waarden: Everest 8 849 m; de Challengerdiepte bijna 11 000 m; de gemiddelde oceaanbodem ongeveer 3 700 m.*

**Voorbeeld 9.7 (Everest in de diepte).**

Als we Mount Everest konden optillen en op de bodem van de Challengerdiepte neerzetten, zou de top nog steeds onder water liggen: ongeveer 11 000 meter trog tegen 8 849 meter [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform). Er zou nog meer dan 2 kilometer [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) boven staan.

## 9.6 Oefeningen

**Oefening 9.1 ★.**

Wat is de [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) van een plek? Vanaf welk niveau wordt ze gemeten?

**Oplossing van Oefening 9.1.**

De [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) van een plek is hoe hoog die boven [zeeniveau](#def-g4-world-physical-map-altitude) ligt, in meter. Ze wordt gemeten vanaf het [zeeniveau](#def-g4-world-physical-map-altitude), het gemiddelde niveau van het zeeoppervlak.

**Oefening 9.2 ★.**

Geef met de [legenda](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/4-van-tekening-tot-kaart#def-g2-drawing-to-map-legend) van de [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) de [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) van een plek die (a) donkergroen; (b) lichtgeel; (c) bijna wit gekleurd is.

**Oplossing van Oefening 9.2.**

(a) Donkergroen: tussen 0 en 200 meter. (b) Lichtgeel: tussen 500 en 1 000 meter. (c) Bijna wit: hoger dan 4 000 meter.

**Oefening 9.3 ★.**

Op welk [continent](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/6-de-globe-continenten-en-oceanen#def-g3-continents-and-oceans-continent) liggen: (a) de Andes; (b) de Himalaya; (c) de Sahara; (d) de Rocky Mountains?

**Oplossing van Oefening 9.3.**

(a) Zuid-Amerika. (b) Azië. (c) Afrika. (d) Noord-Amerika.

**Oefening 9.4 ★.**

Noem de hoogste [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) op Aarde, het grootste meer en het diepste meer.

**Oplossing van Oefening 9.4.**

De hoogste [berg](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-landform) is Mount Everest (8 849 meter). Het grootste meer is de Kaspische Zee; het diepste meer is het Baikalmeer.

**Oefening 9.5 ★.**

Op de [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) is de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) bij de [kusten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) lichtblauw en het midden van de [oceanen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) donkerblauw. Wat zegt dat over de diepte van de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean)?

**Oplossing van Oefening 9.5.**

Hoe donkerder het blauw, hoe dieper de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean): bij de [kusten](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) is de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) ondiep (minder dan 200 meter) en midden in de [oceanen](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean) veel dieper (op veel plaatsen meer dan 4 000 meter).

**Oefening 9.6 ★.**

Waarom hebben Antarctica en Groenland op de [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) de kleur van hoog land?

**Oplossing van Oefening 9.6.**

De [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map) laat de [hoogte](#def-g4-world-physical-map-altitude) van het oppervlak zien. Op Antarctica en Groenland is het oppervlak de bovenkant van een dikke laag ijs, die hoog boven [zeeniveau](#def-g4-world-physical-map-altitude) ligt; daarom krijgen ze de kleuren van hoog land.

**Oefening 9.7 ★★.**

Zet op volgorde, van laag naar hoog: een strand; een dorp op 1 500 meter; de top van Mount Everest; de bodem van de Challengerdiepte; de gemiddelde oceaanbodem.

**Oplossing van Oefening 9.7.**

De bodem van de Challengerdiepte (bijna 11 000 meter onder [zeeniveau](#def-g4-world-physical-map-altitude)); de gemiddelde oceaanbodem (ongeveer 3 700 meter eronder); een strand (ongeveer 0 meter); een dorp op 1 500 meter; de top van Mount Everest (8 849 meter).

**Oefening 9.8 ★★.**

Waarom kunnen we niet zeker zeggen of de Nijl of de Amazone de langste [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) is?

**Oplossing van Oefening 9.8.**

Een [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) bestaat uit veel beken die samenkomen, en men is het er niet over eens welke beek haar echte begin is. Gemeten vanaf een verder gelegen bron is een [rivier](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) langer. De Nijl en de Amazone zijn bijna even lang (elk ongeveer 6 700 tot 6 800 kilometer), dus het antwoord hangt af van die keuze.

**Oefening 9.9 ★★.**

Afrika beslaat ongeveer 30 miljoen vierkante kilometer. Hoeveel is een kwart daarvan? En een derde? De Sahara beslaat ongeveer achtenhalf miljoen vierkante kilometer: is dat meer of minder dan een kwart van Afrika? Meer of minder dan een derde?

**Oplossing van Oefening 9.9.**

Een kwart van 30 miljoen is zevenenhalf miljoen vierkante kilometer (30 gedeeld door 4); een derde is 10 miljoen (30 gedeeld door 3). De Sahara, achtenhalf miljoen, is meer dan een kwart van Afrika maar minder dan een derde.

**Oefening 9.10 ★★.**

Een berghut staat op 2 500 meter, en een [meer](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water) eronder op 1 000 meter. Hoeveel meter hoger ligt de hut? Welke kleuren hebben ze op de [natuurkundige kaart](#def-g4-world-physical-map-physical-map)?

**Oplossing van Oefening 9.10.**

$2500 - 1000 = 1500$: de hut ligt 1 500 meter hoger. De hut, tussen 2 000 en 4 000 meter, is bruin; het [meer](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/2-landschappen-om-ons-heen#def-g1-landscapes-around-us-water), op 1 000 meter, ligt op de grens tussen lichtgeel (500 tot 1 000) en lichtbruin (1 000 tot 2 000): beide worden goedgerekend.

**Oefening 9.11 ★★★.**

Een vliegtuig vliegt 10 kilometer boven [zeeniveau](#def-g4-world-physical-map-altitude). Vliegt het hoger dan Mount Everest? Hoeveel meter? Als het boven de Challengerdiepte vloog, hoe ver zou het dan boven de bodem van de trog zijn (neem 11 000 meter voor de trog)?

**Oplossing van Oefening 9.11.**

10 kilometer is 10 000 meter. $10000 - 8849 = 1151$: het vliegtuig vliegt hoger dan Mount Everest, 1 151 meter hoger. Boven de Challengerdiepte vliegt het 10 000 meter boven de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean), en de bodem van de trog ligt 11 000 meter onder de [zee](https://one-course.com/books/earth/1/nl/chapter/3-water-op-aarde#def-g2-water-on-earth-ocean): $10000 + 11000 = 21000$ meter boven de bodem van de trog.