Wat is Wanorde en dynamica?

Een intrinsiek wanordelijk gebied heeft op zichzelf geen stabiele vouwing en bestaat als een ensemble van snel in elkaar overgaande conformaties, en vouwt zich vaak pas wanneer het zijn partner ontmoet; ongeveer een derde van de menselijke eiwitten draagt een wanordelijk gebied van meer dan dertig residuen, en zij zijn verrijkt in signalering en regulatie, waar een buigzaam segment op vele plaatsen kan worden gefosforyleerd, achtereenvolgens verscheidene partners kan binden en als verbindingsstuk kan dienen. Ook gevouwen eiwitten bewegen: zijketens draaien in picoseconden, lussen gaan in nanoseconden tot microseconden open, domeinen scharnieren in microseconden tot milliseconden, en de katalytische cyclus van een enzym is eerder een choreografie van zulke bewegingen dan een statisch slot met sleutel. Een kristalstructuur is één momentopname van een conformatie-ensemble; NMR en moleculaire simulatie zien de rest. Meerwaardige wanordelijke eiwitten en RNA’s kunnen zich ook uit het cytoplasma ontmengen tot vloeibare druppels — biomoleculaire condensaten zoals nucleoli, stressgranules en P-lichaampjes — die reacties zonder membraan concentreren, en waarvan de veroudering tot vaste klonters een van de wegen naar de amyloïdziekten is.