Over Coach Inloggen Begin met lezen

Biologie · Begrippenlijst

Wat is Endoplasmatisch reticulum, golgi-apparaat, lysosoom?

Ook bekend als: endoplasmatisch reticulum · ruw endoplasmatisch reticulum · glad endoplasmatisch reticulum · golgi-apparaat · lysosoom · endomembraansysteem

Definitie 6.4 Universitaire biologie — jaar 1 · Hoofdstuk 6 — Functionele organisatie van de eukaryote cel

Het endoplasmatisch reticulum (ER) is een netwerk van membraanbladen en buizen dat één aaneengesloten ruimte omsluit, het lumen, en overgaat in de kernenvelop. Het ruwe deel is bezet met ribosomen die de eiwitten die zij maken het lumen of de membraan in duwen; het gladde deel maakt lipiden, slaat calcium op en ontgift. Het golgi-apparaat is een stapel afgeplatte zakjes (cisternen), met een ontvangende cis-zijde bij het ER en een verzendende trans-zijde, waarin eiwitten uit het ER worden gewijzigd (suikers bijgesneden en toegevoegd), gesorteerd, en in blaasjes verpakt voor hun bestemming. Lysosomen zijn zure blaasjes (pH ≈5\approx 5) vol hydrolytische enzymen die van buiten aangevoerd materiaal of versleten organellen verteren. Samen met de blaasjes die tussen hen en de plasmamembraan heen en weer gaan, vormen zij het endomembraansysteem: één samenhangend stel compartimenten waarvan de lumina topologisch de buitenkant van de cel zijn.

De puls-jachtproef van Palade in de alvleesklier: waar de gemerkte eiwitten zich bevinden als functie van de tijd. Zij gaan in een kwartier van het ER naar het golgi-apparaat, bereiken de korrels binnen het uur, en verlaten de cel in de twee uur daarna.
De puls-jachtproef van Palade in de alvleesklier: waar de gemerkte eiwitten zich bevinden als functie van de tijd. Zij gaan in een kwartier van het ER naar het golgi-apparaat, bereiken de korrels binnen het uur, en verlaten de cel in de twee uur daarna.
Een acinaire cel van de alvleesklier in de transmissie-elektronenmicroscoop: ruw ER in evenwijdige stapels rond de celkern aan de basis, het golgi-apparaat erboven, en de dichte secretiekorrels opeengepakt naar de top en de afvoerbuis toe.
Een acinaire cel van de alvleesklier in de transmissie-elektronenmicroscoop: ruw ER in evenwijdige stapels rond de celkern aan de basis, het golgi-apparaat erboven, en de dichte secretiekorrels opeengepakt naar de top en de afvoerbuis toe.

Voorbeelden

Voorbeeld 6.13 (Een blaasje verplaatsen)

Een secretieblaasje dat het golgi-apparaat verlaat, wordt opgepikt door kinesine, een motor die met ongeveer 1 µm/s1\,\text{µ}\mathrm{m}/\mathrm{s} langs een microtubulus naar de rand van de cel loopt en per stap van 8 nm8\,\mathrm{nm} één ATP verbruikt; in een neuron draagt dezelfde motor blaasjes over de lengte van een axon van een meter — een reis van tien dagen. Vlak bij het oppervlak wordt het blaasje overgedragen aan de actineschors en aan myosine voor de laatste micrometer. Diffusie zou een blaasje van 100 nm100\,\mathrm{nm} ongeveer een minuut kosten om een cel van 20 µm20\,\text{µ}\mathrm{m} over te steken, en jaren om een meter af te leggen: organellen worden gedragen en niet aan het toeval overgelaten.

Lees in het hoofdstuk →

Verwante begrippen