Biologie · Begrippenlijst

Wat is Amyloïd?

Definitie 7.5 Universitaire biologie — jaar 3 · Hoofdstuk 7 — Structuurbiologie van eiwitten

Amyloïd is een geordende klontering van eiwit waarin de ketens zich opstapelen tot onvertakte vezels van 5 tot 10nm5\text{ tot }10\,\mathrm{nm} breed, waarbij de strengen van elke keten loodrecht op de vezelas lopen en met waterstofbruggen aan de strengen van de volgende keten zijn gebonden — de cross-β\beta-structuur, dezelfde voor welk eiwit ook. Vrijwel elk eiwit kan haar onder destabiliserende omstandigheden vormen; bij de vouwingsziekten doen bepaalde eiwitten dat in het lichaam: amyloïd-β\beta en tau bij de ziekte van Alzheimer, α\alpha-synucleïne bij die van Parkinson, huntingtine, transthyretine, eilandjesamyloïd bij diabetes type 2. Een prion is een amyloïd dat zich voortplant: de verkeerd gevouwen vorm van het prioneiwit PrP zet bij aanraking de normale vorm om in meer van zichzelf, zodat de “besmetting” geen nucleïnezuur draagt maar alleen een vorm — het mechanisme van scrapie, van boviene spongiforme encefalopathie en van de ziekte van Creutzfeldt–Jakob, door Prusiner vanaf 1982 tegen lange weerstand in vastgesteld.

Links: amyloïdvezels in de elektronenmicroscoop — recht, onvertakt, soms gedraaid, en van bouw gelijk uit welk eiwit zij ook bestaan. Rechts: het hemoglobinetetrameer, twee - en twee -ketens, die elk een heem omvatten. Links: amyloïdvezels in de elektronenmicroscoop — recht, onvertakt, soms gedraaid, en van bouw gelijk uit welk eiwit zij ook bestaan. Rechts: het hemoglobinetetrameer, twee - en twee -ketens, die elk een heem omvatten.
Links: amyloïdvezels in de elektronenmicroscoop — recht, onvertakt, soms gedraaid, en van bouw gelijk uit welk eiwit zij ook bestaan. Rechts: het hemoglobinetetrameer, twee α\alpha- en twee β\beta-ketens, die elk een heem omvatten.
Lees in het hoofdstuk →