Natuurkunde · Begrippenlijst

Wat is Baan?

Ook bekend als: rechtlijnige baan · cirkelvormige baan

Definitie 40.1 Natuurkunde basisschool en onderbouw · Hoofdstuk 40 — Beweging beschrijven: baan en snelheid

De baan van een bewegend voorwerp is de lijn die zijn reis trekt — het pad dat het door de ruimte tekent. Drie vormen dekken het grootste deel van het dagelijks leven: rechtlijnig (de lift, de vallende appel), cirkelvormig (het draaimolenpaard, de punt van een klokwijzer), en op vrijere manieren krom (de boog van een geworpen bal, de duikvlucht van een zwaluw).

Drie alledaagse banen: de rechte klim, de eindeloze cirkel, de geworpen boog.

Een camera die ’s nachts open blijft staan tekent banen: elke koplamp trekt precies het pad dat zijn auto volgde.

Voorbeelden

Voorbeeld 40.2 (Wiens baan?)

Let goed op welk punt je volgt. De neus van het draaimolenpaard tekent een cirkel; het midden van de hele draaimolen tekent helemaal niets — dat blijft staan. De naaf van een rollend wiel glijdt in een rechte lijn terwijl een punt op de velg sierlijke sprongetjes tekent. Eén machine, vele banen: de natuurkunde volgt één punt tegelijk.

Lees in het hoofdstuk →

Definitie 5.2 Natuurkunde bovenbouw · Hoofdstuk 5 — Relatieve beweging

De baan van een lichaam in een gegeven referentiestelsel is de kromme die door zijn opeenvolgende posities in dat stelsel wordt gevormd: een rechte lijn, een cirkel, een boog… De baan krijgt pas betekenis zodra het stelsel genoemd is.

Voorbeelden

Voorbeeld 5.3 (De wandelaar in de trein)

Een trein rijdt met $300\,\mathrm{km}/\mathrm{h}$ ten opzichte van de grond, terwijl een reiziger met $4\,\mathrm{km}/\mathrm{h}$ ten opzichte van de trein naar voren loopt.

In het stelsel van de trein: de reiziger beweegt met $4\,\mathrm{km}/\mathrm{h}$ door het gangpad; de stoelen zijn in rust; de bomen buiten schieten met $300\,\mathrm{km}/\mathrm{h}$ naar achteren.
In het stelsel van de grond: de stoelen bewegen met $300\,\mathrm{km}/\mathrm{h}$ , de reiziger met $304\,\mathrm{km}/\mathrm{h}$ , en de bomen zijn in rust.

Hetzelfde tafereel, twee stelsels, twee volstrekt verschillende beschrijvingen — en geen enkele proef in de trein kan een van beide tot “de echte” uitroepen.

Lees in het hoofdstuk →

Voorbeelden

Voorbeelden

Verwante begrippen