Biologie · Begrippenlijst

Wat is De twee routes?

Definitie 10.8 Universitaire biologie — jaar 3 · Hoofdstuk 10 — Sturing van de celcyclus en geprogrammeerde celdood

De intrinsieke (mitochondriale) route brengt de inwendige toestand van de cel samen. De Bcl-2-familie kent drie klassen: bewakers (Bcl-2, Bcl-xL, Mcl-1) die op het buitenmembraan van het mitochondrion zitten en het gesloten houden; uitvoerders (Bax, Bak) die zich, eenmaal geactiveerd, tot poriën in dat membraan samenvoegen; en BH3-only-sensoren (Bim, Bid, Puma, Noxa, Bad), die elk door een bepaalde belediging worden aangezet of geactiveerd — DNA-schade via p53 (Puma, Noxa), het wegvallen van groeifactoren (Bim, Bad), loslating, ongevouwen eiwitten — en die de bewakers binden en de uitvoerders vrijmaken of activeren. Winnen de uitvoerders, dan wordt het buitenmembraan doorlaatbaar, lekt cytochroom c het cytosol in, bindt het Apaf-1 en vormt het het apoptosoom, dat caspase 9 activeert. De extrinsieke route begint buiten: doodsreceptoren (Fas, de TNF-receptor, de TRAIL-receptoren) die door hun liganden op een doodlymfocyt of op een buurcel worden gebonden, groeperen zich, trekken adaptoren aan en activeren caspase 8, dat caspase 3 rechtstreeks knipt en, via Bid, ook de mitochondriale weg opent. Beide routes komen samen op de beulscaspasen, en remmereiwitten (IAP’s, FLIP) stellen onderweg de drempel in.

De twee wegen naar de beulscaspasen. Van buiten naar binnen activeert een doodsreceptor caspase-8; van binnen naar buiten weegt de Bcl-2-familie de toestand van de cel en, wanneer de uitvoerders winnen, laat het mitochondrion cytochroom c los en wordt caspase-9 geactiveerd. Beide komen samen op caspase-3.
De twee wegen naar de beulscaspasen. Van buiten naar binnen activeert een doodsreceptor caspase-8; van binnen naar buiten weegt de Bcl-2-familie de toestand van de cel en, wanneer de uitvoerders winnen, laat het mitochondrion cytochroom cc los en wordt caspase-9 geactiveerd. Beide komen samen op caspase-3.
Lees in het hoofdstuk →