Biologie · Begrippenlijst

Wat is Kiembladen, lichaamsholten?

Ook bekend als: kiemblad · ectoderm · endoderm · mesoderm · coeloom

Definitie 4.2 Universitaire biologie — jaar 1 · Hoofdstuk 4 — Bouwplannen en weefsels van dieren

Het embryo van een dier vormt twee of drie cellagen, de kiembladen, waaruit alle weefsels ontstaan: het buitenste ectoderm (huid, zenuwstelsel), het binnenste endoderm (de bekleding van de darm en haar uitstulpingen) en, bij alle dieren behalve de sponzen en de neteldieren, een middelste mesoderm (spier, skelet, bindweefsel, bloed, nieren, geslachtsklieren). Neteldieren zijn diploblastisch, de rest triploblastisch. Bij triploblastische dieren kan het mesoderm de ruimte tussen darm en lichaamswand opvullen (acoelomaat: platwormen), of er een holte tussen laten: een coeloom wanneer die holte volledig door mesoderm is bekleed (ringwormen, weekdieren, geleedpotigen, stekelhuidigen, gewervelden). Het coeloom hangt de darm in een eigen compartiment op, laat haar onafhankelijk van de lichaamswand bewegen, en geeft zachtlijvige dieren een hydrostatisch skelet.

Dwarsdoorsneden van twee triploblastische bouwplannen. Bij de acoelomaat vult het mesoderm de ruimte tussen lichaamswand en darm; bij de coelomaat scheidt een met mesoderm beklede holte ze, zodat de darm vrij hangt en de vloeistof in de holte als skelet kan dienen.
Dwarsdoorsneden van twee triploblastische bouwplannen. Bij de acoelomaat vult het mesoderm de ruimte tussen lichaamswand en darm; bij de coelomaat scheidt een met mesoderm beklede holte ze, zodat de darm vrij hangt en de vloeistof in de holte als skelet kan dienen.

Voorbeelden

Voorbeeld 4.12 (Waar de weefsels vandaan komen)

Epithelia komen uit alle drie de kiembladen voort (de huid uit ectoderm, de darmbekleding uit endoderm, de bekleding van de bloedvaten en van het coeloom uit mesoderm); bindweefsel, spier en bloed uit mesoderm; zenuwweefsel uit ectoderm. De huid van de kikker is een ectodermaal epitheel op mesodermaal bindweefsel; zijn darm een endodermaal epitheel omhuld door mesodermale spier; zijn hersenen naar binnen gevouwen ectoderm.

Lees in het hoofdstuk →