Biologie · Begrippenlijst

Wat is Nucleosoom, chromatine?

Ook bekend als: nucleosoom

Definitie 17.4 Universitaire biologie — jaar 1 · Hoofdstuk 17 — Genomen van cellen en virussen

In een eukaryote celkern is het DNA om eiwitten gewonden: 147147\, basenparen maken 1,7 winding rond een achttal histonen (twee elk van H2A, H2B, H3, H4, kleine eiwitten rijk aan lysine en arginine die de fosfaten neutraliseren), en vormen zo een nucleosoom van 11nm11\,\mathrm{nm} breed; nucleosomen volgen elkaar om de 200200\, paren op, als kralen aan een snoer, met een vijfde histon, H1, dat elke kraal afsluit. Dit chromatine vouwt zich verder op: tot een vezel van 30nm30\,\mathrm{nm}, tot lussen van tienduizenden paren die aan een eiwitgeraamte zijn verankerd, en — bij de deling — tot de compacte staafjes van het metafasechromosoom, tienduizend keer korter dan het kale DNA. Euchromatine is de lossere, genrijke vorm die in de interfase wordt overgeschreven; heterochromatine de gecondenseerde, genarme vorm die compact blijft (rond de centromeren, aan de uiteinden, en op een uitgeschakeld X-chromosoom).

De verpakkingsniveaus van eukaryoot DNA, van de helix tot het metafasechromosoom. Elk niveau vermenigvuldigt de samenpakking; samen komen zij op tienduizend.
De verpakkingsniveaus van eukaryoot DNA, van de helix tot het metafasechromosoom. Elk niveau vermenigvuldigt de samenpakking; samen komen zij op tienduizend.
Links: de chromosomen van één menselijke cel, uitgespreid vanuit een cel die in de metafase is stilgezet. Rechts: dezelfde chromosomen op grootte en banderingspatroon gesorteerd tot een karyotype — tweeëntwintig paren en XY, zesenveertig in totaal. Karyotype: National Human Genome Research Institute, publiek domein.
Links: de chromosomen van één menselijke cel, uitgespreid vanuit een cel die in de metafase is stilgezet. Rechts: dezelfde chromosomen op grootte en banderingspatroon gesorteerd tot een karyotype — tweeëntwintig paren en XY, zesenveertig in totaal. Karyotype: National Human Genome Research Institute, publiek domein.
Links: de chromosomen van één menselijke cel, uitgespreid vanuit een cel die in de metafase is stilgezet. Rechts: dezelfde chromosomen op grootte en banderingspatroon gesorteerd tot een karyotype — tweeëntwintig paren en XY, zesenveertig in totaal. Karyotype: National Human Genome Research Institute, publiek domein.
Lees in het hoofdstuk →