Biologie · Begrippenlijst

Wat is Stikstofbinding en wortelknolletjes?

Definitie 23.11 Universitaire biologie — jaar 1 · Hoofdstuk 23 — Water- en mineralenvoorziening van planten

Geen enkele eukaryoot kan de N2\mathrm{N_2} van de lucht gebruiken. Sommige bacteriën wel: nitrogenase verbreekt de drievoudige binding van N2\mathrm{N_2} en reduceert die tot twee ammoniak, tegen zestien ATP en acht elektronen per molecuul, en alleen waar zuurstof is uitgesloten. Vlinderbloemigen (erwten, bonen, klaver) huisvesten zulke bacteriën (Rhizobium) in wortelknolletjes: de plant bouwt een kamer, voedt de bacteriën met suiker, en houdt de zuurstof laag met een rood eiwit, leghemoglobine, dat haar aan de ademhaling van de bacteriën aflevert bij een concentratie die te laag is om het enzym te schaden; de bacteriën geven ammonium terug, dat de plant tot aminozuren omzet. Een klaverveld bindt honderd kilogram stikstof per hectare per jaar, waarvoor de plant een tiende van haar fotosynthese betaalt. De stikstofkringloop als geheel hoort in het deel van jaar 2.

Knolletjes aan de wortels van een vlinderbloemige: elk is een kamer van plantenweefsel gevuld met bacteriën, roze van het leghemoglobine, waar stikstof uit de lucht wordt gebonden.
Knolletjes aan de wortels van een vlinderbloemige: elk is een kamer van plantenweefsel gevuld met bacteriën, roze van het leghemoglobine, waar stikstof uit de lucht wordt gebonden.

Voorbeelden

Voorbeeld 23.12 (De prijs van stikstof)

Een maïsplant heeft ongeveer 30mg30\,\mathrm{mg} stikstof per dag nodig; uit nitraat op 2mmol/L2\,\mathrm{mmol}/\mathrm{L} haalt zij dat uit de liter water die zij verdampt, en zij besteedt enkele honderden millimollen elektronen aan de reductie ervan. Een klaverplant die dezelfde hoeveelheid bindt betaalt 1616\, ATP per N2\mathrm{N_2} plus het reductiemiddel — ruwweg 6g6\,\mathrm{g} suiker per gram stikstof, zo’n 0.2g0.2\,\mathrm{g} per dag, een tiende van haar productie — en kan groeien op een bodem zonder enig nitraat. Boeren wisselen al tweeduizend jaar vlinderbloemigen met granen af om die stikstof van de ene akker naar de volgende te brengen.

Lees in het hoofdstuk →