Wiskunde · Begrippenlijst

Wat is eindig voortgebracht moduul?

Ook bekend als: vrij moduul

Definitie 3.3 Universitaire wiskunde — Bachelor jaar 3 · Hoofdstuk 3 — Modulen over een hoofdideaaldomein

MM heet eindig voortgebracht als M=Ax1++AxnM = Ax_1 + \dots + Ax_n voor zekere xix_i. En MM heet vrij van rang nn als MAnM \cong A^n, dat wil zeggen als het een basis heeft (een voortbrengende familie die AA-lineair onafhankelijk is). Elk eindig voortgebracht MM is een quotiënt van een vrij moduul: (a1,,an)aixi(a_1, \dots, a_n) \mapsto \sum a_ix_i beeldt AnA^n af op MM.

Voorbeelden

Voorbeeld 3.10 (Een volledig uitgewerkte Smith-reductie)

Reduceer M=(123456789)M = \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3\\ 4 & 5 & 6\\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix} over Z\Z. De hoekingang 11 deelt alles: veeg haar rij en kolom schoon (L2L24L1L_2 \leftarrow L_2 - 4L_1, L3L37L1L_3 \leftarrow L_3 - 7L_1, daarna C2C22C1C_2 \leftarrow C_2 - 2C_1, C3C33C1C_3 \leftarrow C_3 - 3C_1):

M(1000360612).M \sim \begin{pmatrix} 1 & 0 & 0\\ 0 & -3 & -6\\ 0 & -6 & -12 \end{pmatrix} .

In het inwendige blok deelt de hoekingang 3-3 alle ingangen: L3L32L2L_3 \leftarrow L_3 - 2L_2 en C3C32C2C_3 \leftarrow C_3 - 2C_2 vegen het schoon tot diag(3,0)\operatorname{diag}(-3, 0). Na aanpassing van de tekens (een rij met 1-1 vermenigvuldigen is een geoorloofde bewerking):

Mdiag(1,3,0),Z3/MZ3Z/3Z×Z.M \sim \operatorname{diag}(1, 3, 0), \qquad \Z^3/M\Z^3 \cong \Z/3\Z \times \Z .

Controle via de determinantdelers: D1=gcd(ingangen)=1D_1 = \gcd(\text{ingangen}) = 1; elke 2×22\times2-minor van MM is een veelvoud van 33 (bijvoorbeeld det(1245)=3\det\bigl(\begin{smallmatrix}1 & 2\\ 4 & 5\end{smallmatrix}\bigr) = -3) en één ervan is 3-3: D2=3D_2 = 3; en D3=detM=0D_3 = \det M = 0. Dus d1=1d_1 = 1, d2=3d_2 = 3, d3=0d_3 = 0: hetzelfde antwoord. Twee lessen: een invariante factor 00 legt de rangval vast (de cokern krijgt een vrije Z\Z-summand erbij), en de deelbaarheidsketen 1301 \mid 3 \mid 0 is het Smith-certificaat — een diagonaalreductie die de keten schendt (zeg diag(2,3)\operatorname{diag}(2, 3), die de onachtzame lezer uit (2003)\bigl(\begin{smallmatrix}2 & 0\\ 0 & 3\end{smallmatrix}\bigr) haalt door te vroeg te stoppen: de juiste Smith-vorm is diag(1,6)\operatorname{diag}(1, 6), want hier is D1=1D_1 = 1!) is niet af.

Lees in het hoofdstuk →