CoachDe aangeboren afweer is het geheel van verdedigingen dat vóór elke blootstelling aanwezig is, vastgelegd door kiembaangenen die zich niet herschikken, dat geconserveerde kenmerken van microben herkent en geen afzonderlijke individuen, dat binnen minuten tot uren werkt en (met voorbehoud) zonder geheugen. Haar eerste laag zijn de barrières: het keratine van de huid, het slijm en de trilharen van de luchtwegen, het zuur van de maag, het spoelen van urine en tranen, het enzym lysozym dat peptidoglycaan knipt, de antimicrobiële peptiden (defensines, cathelicidines) die de membranen van microben doorboren, en het commensale microbioom dat de nissen bezet houdt (Hoofdstuk 14). Haar cellen, alle uit de myeloïde lijn behalve de laatste: de neutrofielen, van de leukocyten van het bloed, per dag gemaakt, één dag levend, de eerste die aankomen en de belangrijkste doders van bacteriën; de macrofagen, langlevende bewoners van elk weefsel (kupffercellen in de lever, microglia in de hersenen, alveolaire macrofagen in de long) die eten, opruimen en alarm slaan; de dendritische cellen, die weefsels bemonsteren en wat zij vinden naar de lymfeknopen dragen; mestcellen, basofielen en eosinofielen, gewapend tegen parasieten en verantwoordelijk voor allergie; en de natuurlijke doodcellen (NK-cellen), lymfocyten die besmette of getransformeerde cellen op het eerste gezicht doden.
Voorbeelden
Voorbeeld 15.7 (Sepsis)
Een ontsteking die tot een splinter beperkt blijft is een genezing; dezelfde reacties door het hele lichaam zijn een ramp. Wanneer bacteriën of hun lipopolysacharide in hoeveelheid het bloed bereiken, laten macrofagen overal tegelijk TNF en interleukine-1 los: elk vat verwijdt zich en gaat lekken, de bloeddruk stort in, de stolling wordt in tienduizend haarvaten geactiveerd en verbruikt de stollingsfactoren, en de organen begeven het bij gebrek aan doorbloeding — de septische shock, die een kwart tot de helft van wie zij treft doodt, zo’n elf miljoen mensen per jaar. Enkele microgrammen lipopolysacharide in een vrijwilliger gespoten geven binnen twee uur koorts, koude rillingen en een daling van de bloeddruk; een muis zonder TLR4 trekt zich niets aan van een dosis die honderd keer dodelijk is. De ziekte is de reactie van de gastheer, en de antibiotica die de bacteriën doden kunnen haar enkele uren lang verergeren door meer endotoxine vrij te maken.