De placenta কী?

Uit het ingenestelde bolletje groeien tegelijk twee bouwwerken: het embryo zelf, en zijn levensondersteunende koppeling — de placenta, een schijf die in de wand van de baarmoeder groeit en waar het bloed van de moeder en dat van het embryo innig dicht bij elkaar komen zonder zich te mengen. Over haar uitgestrekte dunne oppervlakken — opnieuw het bestek uit Propositie 47.1 — steken voedingsstoffen en zuurstof over naar het embryo, en afvalstoffen en koolstofdioxide terug (de navelstreng uit Propositie 32.4 loopt tussen placenta en embryo). De placenta is long, darm en nier voor de passagier — alle drie de grenzen in één orgaan.

De placenta is een orgaan dat samen door het embryo (het chorion, uit de trofoblast) en de moeder (het baarmoederslijmvlies) wordt gemaakt. Vingervormige chorionvlokken, vertakt tot een oppervlak van zo’n $12\,\mathrm{m}^{2}$ aan het eind van de zwangerschap, hangen in meren van maternaal bloed dat door de baarmoederslagaders met een halve liter per minuut wordt aangevoerd; in elke vlok lopen foetale haarvaten, die via de twee slagaders en de ene ader van de navelstreng met de foetus zijn verbonden. De twee bloedsoorten mengen nooit: ze zijn gescheiden door de wand van de vlok, enkele micrometers trofoblast en capillair endotheel, waardoor zuurstof, $\mathrm{CO_2}$, water, ureum en vetoplosbare moleculen diffunderen, glucose en aminozuren door transporters worden gedragen, en maternale antistoffen (IgG) via receptoren worden overgezet, wat de pasgeborene zijn eerste maanden immuniteit geeft. De placenta is ook een klier: vanaf de eerste dagen scheidt de trofoblast humaan choriongonadotrofine (hCG) af, dat het corpus luteum progesteron laat blijven maken, en vanaf de derde maand maakt de placenta zelf het progesteron en de oestrogenen die de zwangerschap in stand houden (Hoofdstuk 9). Ze is in feite een long, een darm, een nier en een endocriene klier, gegroeid voor negen maanden en bij de geboorte afgedankt.