Wat is Soort?

Een soort is één bepaald type levend wezen: alle individuen die op hetzelfde model gebouwd zijn en die zich onderling voortplanten. De huismus is een soort; het madeliefje ook, en de vos, en de tuinslak. De klassen uit Hoofdstuk 21 zijn dozen vol soorten: “zoogdieren” bevat er duizenden.

Een soort is een groep levende wezens die op elkaar lijken, zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare nakomelingen krijgen; twee populaties die zich niet met elkaar kunnen voortplanten, of waarvan de kruisingen onvruchtbaar zijn, vormen verschillende soorten. In de praktijk — bij fossielen, bij bacteriën, bij organismen die nooit zijn waargenomen bij de voortplanting — worden soorten herkend aan hun gedeelde kenmerken, en Hoofdstuk 25 zal laten zien dat de grens niet altijd scherp is.

Een soort is, volgens het biologische soortsbegrip, een groep populaties waarvan de leden zich onderling kunnen voortplanten en vruchtbare nakomelingen krijgen en die voortplantingskundig van andere zulke groepen zijn afgezonderd. Het begrip is niet toepasbaar op organismen die zich niet geslachtelijk voortplanten (de meeste bacteriën, veel protisten en sommige planten en dieren), op fossielen, of op populaties die elkaar nooit ontmoeten; daar wordt een soort herkend aan haar bouw (het morfologische begrip), aan haar eigen tak op een boom (het fylogenetische begrip), of aan een drempel van genetisch verschil. Alle begrippen proberen hetzelfde te benoemen: een lijn die zich apart van andere ontwikkelt.

Volgens het biologische soortbegrip is een soort een groep populaties waarvan de leden onderling kunnen voortplanten en vruchtbare nakomelingen voortbrengen, en die reproductief geïsoleerd zijn van andere zulke groepen: wat een soort verenigt, is genenstroom, en wat soorten scheidt, is de afwezigheid ervan. Het begrip werkt voor de seksuele organismen van één tijd en plaats, en dat is het meeste wat een bioloog tegenkomt; het faalt voor ongeslachtelijke lijnen (die op gelijkenis worden benoemd), voor fossielen (die niet te kruisen zijn), en voor de vele gevallen waarin de grens lek is — eiken en wilgen die over soortgrenzen heen hybridiseren, eenden waarvan de soorten in gevangenschap kruisen, ringsoorten waarin naburige populaties helemaal rond een barrière met elkaar kruisen tot de uiteinden elkaar ontmoeten en dat niet doen. Andere begrippen vullen de gaten: de morfologische soort (een cluster van gelijke vormen), de fylogenetische (de kleinste herkenbare lijn), de ecologische (een lijn met een eigen niche). Geen ervan is fout; elk meet iets echts, en soortvorming is het proces waardoor ze tot overeenstemming komen.