Wiskunde basisschool en onderbouw · Grades 1–9

13Verhaaltjes oplossen

In een verhaaltje met getallen zit een vraag verstopt: optellen? aftrekken? vermenigvuldigen? Dit hoofdstuk geeft een manier om te kiezen, gebruikt eenvoudige strookjes om de bewerking te zien, en leest gegevens uit tabellen en pictogrammen.

13.1 De bewerking kiezen

Methode 13.1 (Welke bewerking?)

samenvoegen, in totaal: optellen ( $+$ );
wegnemen, hoeveel blijft over, hoeveel meer: aftrekken ( $-$ );
zoveel gelijke groepjes: vermenigvuldigen ( $\times$ );
maak snel een tekening als je twijfelt, en antwoord altijd met een zin.

Strookjes: twee strookjes achter elkaar betekenen een optelling; twee strookjes naast elkaar vergeleken betekenen een aftrekking.

Voorbeeld 13.2 (Een verhaaltje in twee stappen)

“Sam koopt $3$ pakjes van $6$ stickers en geeft er daarna $5$ weg. Hoeveel houdt hij er over?”

Groepjes: $3 \times 6 = 18$ stickers;
weggeven: $18 - 5 = 13$ .

Sam houdt $13$ stickers over. Lees de vraag nog eens: is het verhaal echt af? Hier wel.

Voorbeeld 13.3 (Een getal te veel)

“Een boek van $210$ bladzijden …” — pas op, niet elk getal in een verhaaltje heb je nodig. “Ben heeft $8$ rode en $6$ blauwe knikkers en is $7$ jaar oud. Hoeveel knikkers heeft hij?” De leeftijd is een valstrik: $8 + 6 = 14$ knikkers. Sorteer de getallen voordat je gaat rekenen.

13.2 Tabellen en pictogrammen

Voorbeeld 13.4 (Een tabel)

Verkochte gebakjes op een marktkraam:

	zaterdag	zondag	totaal
muffins	$12$	$9$	$21$
taartjes	$7$	$10$	$17$

Aflezen: taartjes op zondag, $10$ . Rekenen: muffins over de twee dagen, $12 + 9 = 21$ ; op zondag $10 - 7 = 3$ taartjes meer dan op zaterdag.

Voorbeeld 13.5 (Een pictogram)

Lees eerst de legenda: hier staat één stip voor $2$ stuks fruit.

Een pictogram: rood heeft 4 stippen, dus 4 × 2 = 8 rode stuks fruit; groen 2 stippen, 4 stuks; geel 3 stippen, 6 stuks. — Een pictogram: rood heeft $4$ stippen, dus $4 \times 2 = 8$ rode stuks fruit; groen $2$ stippen, $4$ stuks; geel $3$ stippen, $6$ stuks.

13.3 Oefeningen

Oefening 13.1 ★

Noem de bewerking (reken niet uit): “ $34$ en $28$ knikkers bij elkaar gelegd”; “ $50$ snoepjes, $12$ opgegeten”; “ $4$ dozen van $5$ appels”; “Ana heeft $30$ , Leo heeft $18$ : hoeveel heeft Ana er meer?”.

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.1.

Bij elkaar leggen: optelling. $50$ snoepjes, $12$ opgegeten: aftrekking. $4$ dozen van $5$ : vermenigvuldiging. Hoeveel meer: aftrekking.

Oefening 13.2 ★

Los op: “Op een parkeerterrein staan $156$ auto’s; er rijden $48$ weg. Hoeveel blijven er staan?”

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.2.

$156 - 48 = 108$ . Er blijven $108$ auto’s staan.

Oefening 13.3 ★

Los op: “ $5$ kinderen plukken elk $4$ bloemen. Hoeveel bloemen zijn dat in totaal?”

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.3.

$5 \times 4 = 20$ bloemen.

Oefening 13.4 ★

Teken strookjes en los dan op: “Tom heeft $45$ kaarten, Mia heeft er $17$ minder. Hoeveel heeft Mia?”

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.4.

Vergelijkingsstrookjes: Tom $45$ , het strookje van Mia is $17$ korter: $45 - 17 = 28$ kaarten.

Oefening 13.5 ★

Twee stappen: “In een krat gaan $6$ flessen. Een winkel krijgt $4$ kratten en verkoopt $9$ flessen. Hoeveel flessen blijven over?”

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.5.

Ontvangen flessen: $4 \times 6 = 24$ ; over: $24 - 9 = 15$ flessen.

Oefening 13.6 ★

Zoek het onnodige getal, streep het door en los dan op: “Ben is $8$ jaar en heeft $23$ knikkers. Hij wint er $15$ bij. Hoeveel knikkers heeft hij nu?”

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.6.

Het onnodige getal is de leeftijd ( $8$ ). Knikkers: $23 + 15 = 38$ .

Oefening 13.7 ★

Gebruik de tabel van Voorbeeld 13.4: hoeveel taartjes zijn er over de twee dagen verkocht? En hoeveel gebakjes van alle soorten op zaterdag?

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.7.

Taartjes: $7 + 10 = 17$ . Zaterdag, alle gebakjes: $12 + 7 = 19$ .

Oefening 13.8 ★

Gebruik het pictogram van Voorbeeld 13.5: hoeveel stuks fruit zijn er in totaal? Welke kleur heeft er het meest?

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.8.

Rood $8$ , groen $4$ , geel $6$ : in totaal $8 + 4 + 6 = 18$ stuks fruit. Rood heeft er het meest.

Oefening 13.9 ★

Los op: “Een lint is $80$ cm lang. Lea knipt er $35$ cm af. Hoe lang is het stuk dat overblijft?”

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.9.

$80 - 35 = 45$ cm blijft over.

Oefening 13.10 ★★

“Een bakker maakt ’s ochtends $5$ platen van $4$ gebakjes en ’s middags $3$ platen van $4$ gebakjes. Hoeveel gebakjes maakt hij die dag?” (Twee vermenigvuldigingen en dan een som — of tel eerst de platen!)

Oplossing

Oplossing van Oefening 13.10.

’s Ochtends: $5 \times 4 = 20$ ; ’s middags: $3 \times 4 = 12$ ; in totaal $20 + 12 = 32$ gebakjes. (Of: $5 + 3 = 8$ platen van $4$ , en $8 \times 4 = 32$ .)